Όσο πιο βαθιά ανασκαλεύεις το χθες στην Κρητική μουσική τόσο πιο πολύτιμη αναδύεται και ξεχύνεται στο σήμερα, για να περάσει στο αύριο... Η αναζήτηση αυτή μας οδήγησε στα μονοπάτια του μεγάλου αυτοδίδακτου λυράρη και ερμηνευτή, από τους κορυφαίους που καταθέτουν το δικό τους μερτικό στην Ιστορία της Κρητικής Μουσικής.

Γεννημένος στον Άγιο Θωμά Μονοφατσίου Ηρακλείου μεγαλώνει ανάμεσα σε δέκα λυράρηδες τους τρεις Φραγκιουδάκηδες, τον Κατσαραπίδη, με τα ξαδέρφια του Γιώργη και Μιχάλη Γαργανουράκη, τον Μελαμπιανό, όπως τον ήξερε ο κόσμος κ.ά. Εκεί παίρνει τα πρώτα ακούσματα, μπολιάζεται με την Κρητική Μουσική. Με κάθε ειλικρίνεια ομολογεί ότι εάν δεν υπήρχαν αυτοί και σαν παιδί που ήταν ζήλευε ίσως ποτέ να μην άρχιζε να παίζει λύρα. Ο Μελαμπιανός όταν ήταν 12 χρονών του χάρισε την πρώτη του λύρα και άρχισε με μια μοναδικότητα στο παίξιμο να βγάζει σκοπούς και τραγούδια ζυμωμένα με ευαισθησίες που ο απόηχός του είναι διάχυτος στους στίχους του πρώτου του δίσκου.

Μέσα στις δύσκολες αυτές εποχές πλήρωσε τότε το μεράκι του και πριν ακόμα πάει φαντάρος ανέβηκε στην Αθήνα το 1964 για να γράψει τον πρώτο του συρτό. Μέσα όμως από αυτές τις εποχές, άρχισε να ανεβαίνει τα σκαλοπάτια για να ανδρωθεί αργότερα ο μεγάλος καλλιτέχνης.

Το 1966 πήγα φαντάρος αλλά μέχρι τότε είχα γυρίσει όλη την Κρήτη σε πανηγύρια, γάμους και προπαντός γύρω - γύρω από το χωριό μου την περιφέρεια όλη. Επαγγελματικά όμως άρχισα στο Ηράκλειο το 1970 - 71 στον παλιό Ερωτόκριτο

 Ο Μαρκόπουλος έχει προσφέρει πάρα πολλά στην Κρητική Μουσική. Και πριν από μένα ήταν ο αείμνηστος ο Νίκος Ξυλούρης που μαζί με το Γιάννη Ξυλούρη ήταν στο συγκρότημα παίζοντας λύρα - λαούτο και όλα τα παραδοσιακά όργανα. Ποτέ δεν έχει γίνει ορχήστρα σ' αυτό το συγκρότημα και να μην έχει Κρητικά όργανα μέσα και να μην ειπωθούν κρητικά τραγούδια σε καμιά συναυλία ποτέ και είναι ο μόνος που 25 χρόνια τώρα έχει μόνιμη ορχήστρα και τα κρητικά όργανα και ο κρητικός τραγουδιστής είναι μέσα

 Για να κάνεις ενορχήστρωση πάνω στην Κρητική Μουσική θα πρέπει να έχεις τις απαιτούμενες γνώσεις, δηλαδή να βάλεις άλλα όργανα τα οποία να μπορούνε να δέσουν με τα παραδοσιακά. Θα πρέπει κάποιος μουσικός να κάνει αυτή τη δουλειά ο οποίος βέβαια θα έχει σχέση με την Κρητική Μουσική, αλλιώς δεν δένει. Υπάρχουνε όργανα που μπορούνε να δέσουνε πάρα πολύ καλά, όλα τα δημοτικά όργανα δένουνε μεταξύ τους, αλλά ο τρόπος που θα τα χρησιμοποιήσεις για μένα παίζει την μεγαλύτερη σημασία. Και γι' αυτό δεν νομίζω ότι έχουν ασχοληθεί πάρα πολύ. Οσον αφορά τους Κρήτες καλλιτέχνες δεν αρκεί μόνο να βάλουμε μια ντραμς να παίζει ή ένα μπάσο ή ένα αρμόνιο, δεν ξέρω τι βάζουνε, ο τρόπος που θα τα χρησιμοποιήσεις στο ανάλογο τραγούδι, στην ανάλογη μουσική και θα το δέσεις με τα υπόλοιπα όργανα έχει σημασία

Όταν πήγα στην Αθήνα το 1973, ήδη ο Νίκος Ξυλούρης είχε κάνει 2 χρόνια στη "Λύρα" την μπουάτ εκεί που πήγα κι εγώ για δυο χρόνια και είχε τρία χρόνια συνεχούς συνεργασίας με το Μαρκόπουλο. Κάμανε μια δισκογραφική δουλειά που έχει μείνει στην Ιστορία της Ελληνικής μουσικής. Εγώ ποτέ δεν σκέφθηκα ότι θα μπορούσα να πάω και δεν το είδα ποτέ έτσι, ότι θα πάω να αντικαταστήσω το Νίκο Ξυλούρη. Εγώ ήμουνα ένας νέος λυράρης, που έπαιζα εδώ στα Κρητικά κέντρα, ποτέ δεν το σκέφθηκα και όταν μου έκανε την πρόταση ο Μαρκόπουλος αρνήθηκα. Εάν δεν ήτανε ο συχωρεμένος ο αδερφός μου δεν θα πήγαινα, γιατί μου άρεσε εδώ πέρα, μου άρεσε η Κρητική Μουσική και λέω ήντα θα πάω εγώ να γυρεύω στην Αθήνα, μια χαρά είμαι επαέ. Γιατί δεν προέβλεπα κιόλας ότι πηγαίνοντας εκεί πέρα θα έμπαινα σ' ένα αλλιώτικο κύκλωμα μουσικής, ένας άλλος κόσμος που ήτανε τελείως διαφορετικό πεδίο για ένα καλλιτέχνη. Τα πρώτα χρόνια εξορίστηκα, μελέτησα πάρα πολύ, για να μπορέσω να μπω στην ορχήστρα, γιατί έπαιζα με μια ορχήστρα που δεν είχα συνηθίσει ποτέ, ούτε ήξερα από έντεχνη μουσική, ούτε να διαβάζω παρτιτούρες. Ητανε πολύ δύσκολη για μένα η προσαρμογή γιατί εγώ είχα πάθος με τη λύρα και ήθελα να παίζω πάντα και το είχα κάνει συμφωνία με το Μαρκόπουλο. Και βέβαια μελέτησα, πήγα για ένα διάστημα στο Ωδείο να μάθω βασικά πράγματα για να μπορέσω να αντεπεξέλθω στις ανάγκες που είχε αυτό το συγκρότημα. Δεν κρύβω ότι τα 4 - 5 πρώτα χρόνια κουράστηκα πάρα πολύ, μελετούσα 8 - 10 ώρες την ημέρα για να μπορέσω να παίξω με την ορχήστρα και να μην έχω πρόβλημα. Ήτανε ένα τελείως διαφορετικό κλίμα από αυτό που είχα συνηθίσει στην Κρήτη, μια λύρα και 2 λαούτα με τραγούδια τα οποία ήξερα, μουσικές με τις οποίες ήμουνα γεννημένος. Εκεί ήταν τελείως διαφορετικά μια μεγάλη ορχήστρα και άλλοι τραγουδιστές και έπαιζα συγκεκριμένα πράγματα σε συγκεκριμένα σημεία που έπρεπε να μπω ακριβώς και για μένα ήτανε πάρα πολύ δύσκολο...

Την καριέρα μου δυο περιπτώσεις τη σημάδεψαν. Ο αδερφός μου εκείνη την εποχή που έπαιζε κιθάρα και ήμουνα εγώ 10 χρονών και έπιανα την κιθάρα και με την πρώτη έπαιζα το τραγούδι ασυναίσθητα εντελώς και αυτός μπόρεσε να δει ότι είχα κάποιο ταλέντο. Και ήταν αυτός που μου πήρε την πρώτη λύρα, γιατί εγώ δεν είχα μυαλό τότε, νομίζω ότι ήταν αυτή η στιγμή η σημαντικότερη. Και αμέσως μετά η συνεργασία με τον Μαρκόπουλο".

 Έχω γυρίσει όλο τον κόσμο όπου υπάρχει Κρητικός Σύλλογος, έχω κάνει χιλιάδες γλέντια και αυτές οι στιγμές που έχω νιώσει, αυτά τα συναισθήματα δεν τα έχω ξανανιώσει ποτέ. Εδώ βέβαια δεν μπορείς να νιώσεις το ίδιο πράμα γιατί είναι ο τόπος σου και είναι φυσικό, αλλά όταν π.χ. στην Αυστραλία 12 χιλ. μίλια μακριά δεις Κρητικούς πιο γνήσιους από ό,τι στην Κρήτη αισθάνεσαι ένα ρίγος, μια συγκίνηση, την οποία σου την μεταδίδουν οι ίδιοι. Και κρατούν τα Κρητικά ήθη και έθιμα και την μουσική μας, εδώ χαλούν σιγά - σιγά, εκεί τα κρατούν

Πολλοί δεν μπορώ να πω ότι ακολουθούν την παράδοση ακριβώς. Έχουν μια δική τους άποψη για τη μουσική για το πώς θα πρέπει να παίζεται μελλοντικά και αυτό ίσως είναι η αιτία που ξεφεύγουν κάπως από την παραδοσιακή γραμμή, που είναι αυστηρή για ορισμένα πράγματα, δεν μπορείς να ξεφύγεις. Και αυτό ίσως να μην μου αρέσει, αλλά υπάρχουν νέοι καλλιτέχνες οι οποίοι είναι αξιόλογοι και κάνουν πολύ καλές δουλειές, θα πρέπει να το πούμε

 Σαν έφηβος που πήγαινα στα γλέντια θυμάμαι ότι κάνανε ένα πανηγύρι σε ένα χωριό και γινόταν σε κάθε καφενείο και γλέντι, σε μικρό χώρο που έβανε 50 - 60 άτομα. Με τελείως διαφορετική έννοια με την σημερινή που γίνεται ένα γλέντι που κάνει ο πολιτιστικός σύλλογος σε ένα χώρο που βάζει 1000 άτομα και που γίνεται για κερδοσκοπικούς σκοπούς, μπορεί να είναι για το καλό του συλλόγου ή του χωριού αλλά έχει χάσει την έννοιά του το γνήσιο κρητικό γλέντι. Που πηγαίνανε από τα γύρω χωριά και πηγαίνανε στα σπίτια και είχανε μια άλλη επικοινωνία ο κόσμος, τώρα σμίγουνε μόνο στο γλέντι. Ένα γλέντι με 1000 άτομα που δεν υπάρχει περίπτωση να διασκεδάσεις με τον τρόπο που διασκέδαζαν παλιότερα. Που δεν υπήρχαν μηχανήματα αλλά κάθονταν γύρω - γύρω από το λυράρη και γρικούσανε γνήσια, φυσικά, χωρίς καλώδια. Με τη σημερινή τεχνική και ο τελευταίος λυράρης έχει ένα φορτηγό μηχανήματα και ξεκουφαίνει τον κόσμο και διαλύει το γλέντι

 Εγώ μεγάλωσα με τα ακούσματα του Σκορδαλού και του Μουντάκη, τους παλιότερους Ροδινό - Καρεκλά δεν τους έφτασα. Αλλά με τα ακούσματα του Σκορδαλού και του Μουντάκη έχουν μεγαλώσει τα αυτιά μου και μετέπειτα του Σηφογιωργάκη, του αείμνηστου του Ξυλούρη, του Καλομοίρη αυτά τα ακούσματα δεν πρόκειται να τα ξεχάσω ποτέ...

Από το Σκορδαλό ξεχωρίζω μια σειρά συρτά "Μόνο εκείνος που αγαπά", "Τα όνειρα", "Σε ένα ψηλό βαθύ γκρεμό" ακόμα και τα μετέπειτα "Ψαρά" πιστεύω ότι είναι ανεπανάληπτα τραγούδια. Όσον αφορά το Μουντάκη τον αείμνηστο θα πρέπει να πω ότι τα παλιά του τραγούδια "Τση αγάπης τα μαρτύρια", "Στο στάδιο που μ' έφερε", "Γλυκοχαράσει ο αυγερινός", "Εβγα γοργόνα στο γυαλό" μετά και από τα νεώτερά του τραγούδια, εσημαδέψανε τη ζωή μου την ίδια. Ο Ξυλούρης τα κρητικά που είχε γράψει παλιότερα "Στο πρώτο βήμα της ζωής", "Ζήσω πεθάνω στη ζωή", "Η ανυφαντού" που ήτανε πολλά χρόνια μετά και όλα του τα νεώτερα τραγούδια. Ο Σηφογιωργάκης "Φάρο", "Τον Ατυχο". Αυτά τα τραγούδια ήμουνα πιτσιρικάς όταν τα γράψανε αλλά με αυτά μεγάλωσα και δεν πρόκειται να τα ξεχάσω ποτέ

Από το τεύχος 22 των ΣΤΙΓΜΩΝ - Περισσότερα για το Μπάμπη Γαργανουράκη

Αναζητείστε Κρητική μουσική του Μπάμπη Γαργανουράκη στο Creta Shop