ΡΑΧΜΙΖΑΔΕ ΜΠΕΧΑΕΝΤΙΝ
Ο τουρκοκρητικός που φωτογράφισε την ιστορία

Βρισκόμαστε στα τέλη του 19ου αιώνα. Η τέχνη της φωτογραφίας αρχίζει να γίνεται γνωστή και στην Κρήτη. Ένας νέος μουσουλμάνος φωτογράφος φτάνει στο νησί μας από την Πόλη και καταγράφει την ιστορία, αποτυπώνοντας με το φακό της φωτογραφικής μηχανής του στιγμές από την καθημερινότητα εκείνης της εποχής.

Φωτογραφία σημαίνει «γράφω το φως». Και μαζί με το φως, ο τουρκοκρητικός Ραχμιζαδέ Μπεχαεντίν αποτύπωνε στις γυάλινες πλάκες του εικόνες από το Ηράκλειο και την Κρήτη. Ανάμεσα στα ονόματα των φωτογράφων εκείνης της εποχής που διέπρεψαν στο νησί, το όνομα του Μπεχαεντίν ξεχωρίζει. Ο μύθος λέει πως καβάλα στο άσπρο του άλογο γυρνούσε στην ενδοχώρα και φωτογράφιζε τοπία και ανθρώπους. Ενώ πολυάριθμοι ήταν οι Κρητικοί που, μαγεμένοι από τη νέα τέχνη, τον επισκέπτονταν στο φωτογραφείο που διατηρούσε επί της σημερινής οδού Δαιδάλου για να αποκτήσουν την πρώτη τους οικογενειακή φωτογραφία. 
Σήμερα σώζεται μεγάλο μέρος του έργου του. Αμέτρητες φωτογραφίες, γυάλινες πλάκες, χιλιάδες καρτ ποστάλ ασπρόμαυρα και επιχρωματισμένα, αλλά και μια σειρά από τα αριθμημένα καρτ ποστάλ, βρίσκονται στην κατοχή συλλεκτών. Πρόσφατα μάλιστα κυκλοφόρησε στην Τουρκία το βιβλίο «Girit’ten Istanbul’a- Bahaettin Rahmi Bediz» από τον Σεγίτ Αλί Ακ, αφιερωμένο στη ζωή και το έργο του Μπεχαεντίν, ενώ το εξώφυλλο της έκδοσης φιλοξενεί μια φωτογραφία του από το ενετικό λιμάνι του Ηρακλείου.
Πέρα από την καλλιτεχνική αξία των φωτογραφιών του - αφού μια ματιά είναι αρκετή για να καταλάβει κανείς πως ο Μπεχάς, όπως τον φώναζαν τότε οι Κρητικοί, είχε το «μάτι» και το ταλέντο - εξίσου σημαντική είναι και η ιστορική τους αξία. Μέσα από τις φωτογραφίες και τα καρτ –ποστάλ έρχονται μυρωδιές από το Ηράκλειο των αρχών του 20ου αιώνα. Απεικονίζονται γνωστά μέρη, όπως η πλατεία της νομαρχίας, δρόμοι, καταστήματα, πρόσωπα, αρχαιολογικά μνημεία, φορεσιές, ήθη και έθιμα που μαρτυρούν τις συνήθειες εκείνης της εποχής. 

ΜΑΡΙΑ ΣΑΡΡΗ

Το πλήρες άρθρο με ανέκδοτες φωτογραφίες στο  τεύχος 84  των ΣΤΙΓΜΩΝ