|
| |
|
ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΣΑΝΤΑΚΗΣ
Εξέλιξη δε σημαίνει μετάλλαξη
Ο Σητειακός βιολάτορας, ερευνητής και καθηγητής παραδοσιακού βιολιού,
Γιώργος Τσαντάκης κουβαλά στην μουσική ψυχή του την ένδοξη προγονική
παρακαταθήκη του Φοραδάρη, του Κυρλίμπα, του Καλογερίδη, του
Παπαχατζάκη. Οι μελωδίες του χαρακτηρίζονται από ακρίβεια και πάθος, ενώ
το ύφος και το χρώμα του ανακαλεί στη μνήμη μας “τη μουσική ευγένεια
άλλων καιρών”.
''Ποιος ειν' απ ου τραγούδηξε στο κούτελο τσι τάβλας - κι ούλα τα δέντρα
μάρανε κι ούλα ξερίζωσε τα - και τίμησε τη συντροφιά κι επρέπισε τη
τάβλα'' λέει ένα τραγούδι της τάβλας που απευθύνεται προς τον
οργανοπαίκτη και θαρρώ πως ταιριάζει απόλυτα στο Γιώργη τον Τσαντάκη. |
 |
Ο
Γιώργος Τσαντάκης γεννήθηκε στη Δάφνη Σητείας Λασιθίου. Ο πατέρας του Νίκος,
άνθρωπος μερακλής, σπιρτόζος και πολύ καλός τραγουδιστής, με γνήσιο και
μοναδικό Στειακό χρώμα, δεν άφησε ποτέ στο σπίτι «το Γιωργιό», αλλά τον
έπαιρνε μαζί του στις αυθόρμητες παρέες που δημιουργούνταν τότε στο χωριό με
κάθε αφορμή και τον κρατούσε στα γόνατά του σε κάθε γλέντι. Έτσι μυήθηκε στα
μουσικά ακούσματα της περιοχής από νηπιακή ηλικία κι αυτό φάνηκε αργότερα
όταν εκδηλώθηκε η κλίση του. Σπουδαίο ρόλο στη μουσική του καλλιέργεια
έπαιξε ακόμη και η πρώιμη επαφή του με τη Βυζαντινή μουσική. Από έξι χρόνων
πλησίαζε στο ψαλτήρι του Αγίου Ιωάννου και μάθαινε τους εκκλησιαστικούς
ήχους. Η Βυζαντινή Μουσική - όπως λέει ο ίδιος - βοήθησε ώστε “τα ηχοχρώματα
της ψυχής του να γίνουν πλουσιότερα και πιο στέρεα, καθώς ο μουσικός κόσμος
του διευρυνόταν μέσα στο μεγαλείο και την έκσταση της Βυζαντινής
υμνολογίας”. Τελείωσε το Δημοτικό σχολείο στη Δάφνη και το Γυμνάσιο στο
Λιμάνι, όπως λένε ακόμη τη Σητεία. Σε ηλικία δεκατριών ετών το παιδικό του
όνειρο να μάθει βιολί αρχίζει να εκπληρώνεται. Ο βιολάτορας Στέργιος
Γαδανάκης από το χωριό Κρυά του δάνεισε ένα βιολί κι έτσι άρχισε να περνά
ώρες ατέλειωτες παίζοντας. Η προσπάθεια αυτή δεν άργησε να δώσει καρπούς. Σε
λίγους μήνες απόκτησε το πρώτο δικό του βιολί, δώρο από το θείο του Μανώλη
Φιορέτζη, αδελφό της μάνας του Ευτυχίας. Το διάλεξαν μαζί με τον καλό του
φίλο και εξαίρετο βιολίστα Γιάννη Παπαχατζάκη από το Σταυροχώρι Σητείας.
Μετά το Γυμνάσιο ανεβαίνει στην Αθήνα, φοιτητής στο Τμήμα Μηχανολόγων της
Σχολής Σ.Ε.Λ.Ε.Τ.Ε και παράλληλα παίζει ασταμάτητα βιολί, 7-10 ώρες κάθε
μέρα. Χαρακτηριστικό του ταλέντου και της σκληρής προσπάθειας του Γιώργη
Τσαντάκη είναι ότι ενώ απόκτησε το βιολί το τέλος Αυγούστου 1976, τα
Χριστούγεννα του ίδιου χρόνου έκαμε το πρώτο του γλέντι στη Δάφνη, παίζοντας
όλους τους Κρητικούς χορούς, κοντυλιές και άλλες μελωδίες της περιοχής στο
σωστό ρυθμό! Γράφεται χωρίς εξετάσεις στο Ωδείο Αθηνών και για δυο χρόνια
παίρνει μαθήματα Βυζαντινής Μουσικής από τους κορυφαίους Δασκάλους Σπύρο
Περιστέρη και Λάζαρο Κουζηνόπουλο. Οι δάσκαλοι εκτιμούν το μαθητή για τις
ικανότητές του και μετά τη διδασκαλία στο Ωδείο τον καλούν συχνά σπίτι τους,
όπου συνεχίζουν τα μαθήματα Βυζαντινής Μουσικής. Μετά το στρατό επιστρέφει
στη Σητεία και τα επόμενα τρία χρόνια ασχολείται με επιμονή και πάθος με το
βιολί, μαθαίνοντας όλο και περισσότερες μελωδίες και τραγούδια. Την ίδια
εποχή κάνει τις πρώτες εμφανίσεις σε γλέντια της περιοχής. Το 1987 έρχεται
στο Ηράκλειο εργαζόμενος σε μεγάλη εταιρεία, κάτι που του δίνει την ευκαιρία
να ταξιδεύει τακτικά σε όλη την Κρήτη. Γνωρίζει έτσι πολλούς καλλιτέχνες σε
διαφορετικές περιοχές και καταγράφει τις ιδιαιτερότητες και τα χρώματα της
μουσικής τους έκφρασης. Τα μελετά και τα ερευνά με την ίδια επιμονή όπως και
τα μουσικά μοτίβα της Ανατολικής Κρήτης.
Εκείνη την περίοδο γνωρίζεται με το μεγάλο καλλιτέχνη της Κρήτης Θανάση
Σκορδαλό, τον οποίο θαύμαζε από παιδί. Θα τους συνδέσει μια φιλική και
ανιδιοτελής σχέση που θα κρατήσει μέχρι το τέλος της ζωής του μεγάλου
δασκάλου. Σταθμό επίσης στη καριέρα του αποτελεί η γνωριμία του καθώς επίσης
και η συνεργασία του με τους μεγάλους δασκάλους του λαούτου, Γιάννη
Μαρκογιαννάκη και Δημήτρη Φουκάκη, η οποία ήταν πολύ σημαντική αλλά και πολύ
δημιουργική για εκείνον και όπως πολύ συχνά λέει χαρακτηριστικά ο ίδιος
«γέμισαν τη ψυχή μου με μοναδικά ηχοχρώματα». Ειδικά με το Δημήτρη Φουκάκη η
συνεργασία του υπήρξε καταλυτική όσον αφορά την «τεχνοτροπία» με την οποία
πρέπει να συνεργάζονται το λαούτο με το βιολί ή με τη λύρα.
Αποσπά θαυμάσιες κριτικές και ενώ από το 1984 του γίνονται προτάσεις να
ασχοληθεί με τη δισκογραφία, δεν το αποφασίζει, γιατί περιμένει να ωριμάσει
βαθιά μέσα του η μουσική. Σήμερα, μετά από πολλά χρόνια σπουδής του οργάνου,
έχει φτάσει σε ένα υψηλό επίπεδο τεχνικής κατάρτισης και διαθέτει ένα πολύ
πλούσιο ρεπερτόριο που αποτελείται εκτός από το σύνολο σχεδόν της Κρητικής
μουσικής και από ότι ωραίο έχει ξεχωρίσει από τη παραδοσιακή μουσική της
Ελλάδας.
Ασχολείται από μικρός με την έρευνα πάνω στην παραδοσιακή μουσική και
διαθέτει ένα πολύ μεγάλο αρχείο με δισκογραφικό και φωτογραφικό υλικό,
video, καθώς και αρκετές συνεντεύξεις από πολλές σημαντικές προσωπικότητες
του χώρου, μουσικούς και μη. Παίζει ακόμη μαντόλα, μαντολίνο, λαούτο, σάζι,
κιθάρα, λάφτα και τρίχορδο μπουζούκι. Είχε βοηθήσει ενεργά στη προσπάθεια
της ΕΡΤ για τη καταγραφή της μουσικής της Ανατολικής Κρήτης όταν στη
διεύθυνσή της ήταν ο Ιάκωβος Καμπανέλλης. Συμμετείχε στο Ερευνητικό
πρόγραμμα για το βιολί στη Κρήτη που έγινε από το Ινστιτούτο Μεσογειακών
Σπουδών και το Τμήμα Μουσικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών. Το 1999
οργανώνει προσωπική συναυλία στο κηποθέατρο Ν. Καζαντζάκης στα πλαίσια των
πολιτιστικών εκδηλώσεων του Δήμου Ηρακλείου παρουσιάζοντας παραδοσιακά
μοτίβα από όλη την Κρήτη και εδώ και 15 χρόνια συμμετέχει στις περιφερειακές
εκδηλώσεις του Δήμου Ηρακλείου.
Από το 2002 μέχρι και σήμερα έχει διδάξει ως καθηγητής παραδοσιακού βιολιού,
στα Μουσικά Γυμνάσια-Λύκεια Ηρακλείου Κρήτης, Ιλίου και Αλίμου Αττικής. Έχει
διδάξει επίσης παραδοσιακό βιολί στο ωδείο του Δήμου Σητείας. Ήταν μέλος της
ορχήστρας δύο Συλλόγων Μικρασιατών Ηρακλείου που ασχολούνται με τη διάσωση
της μουσικής των Ελλήνων της Μικρασίας. Συμμετείχε (με δική μου παραδοσιακή
Κρητική ορχήστρα) στις εμφανίσεις του Λυκείου Ελληνίδων Σητείας.
Είναι μέλος του Παγκρητίου Συλλόγου Καλλιτεχνών Κρητικής Μουσικής από το
1987 και διετέλεσε Γεν. Γραμματέας του τη περίοδο 2000 -2003, με σημαντικό
έργο. Είναι μέλος του Πανελλήνιου Μουσικού Συλλόγου. Ασχολείται ερασιτεχνικά
με την ηχοληψία και διαθέτει ένα δικό του πλήρες studio ηχογραφήσεων.
Ταξίδεψε με τη μουσική του σε πολλές χώρες, μεταξύ άλλων: Κάτω Ιταλία,
Γερμανία, Γαλλία, Πορτογαλία, Ισπανία, Τουρκία, Κάιρο, Αλεξάνδρεια, Ισραήλ,
Αυστραλία, μεταφέροντας στους εκεί Κρητικούς - και όχι μόνο - το πάθος και
το μεράκι του. Έχει ηχογραφήσει 24 τραγούδια σε cd με μουσική δική του και
διασκευή του Ερωτόκριτου, ενώ βρίσκονται υπό έκδοση άλλα 3 cd.
Με την ωριμότητα, την εμπειρία μα και αίσθηση χρέους προς το τόπο του,
ίδρυσε φέτος στη Σητεία το ‘’Σύλλογο Φίλων Βιολιστικής Παράδοσης Σητείας’’
(μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα) με μοναδική σκέψη και στόχο την διάσωση,
διάδοση, έρευνα και συνέχεια της ιδιαίτερης σε τεχνοτροπία και ηχόχρωμα
μουσικής της ευρύτερης περιοχής της επαρχίας Σητείας που ταυτίζεται απόλυτα
με το παραδοσιακό όργανο της, το βιολί. >>>
του Αγησίλαου
Αληγιζάκη
η πλήρης συνέντευξη
στο τεύχος 114 των ΣΤΙΓΜΩΝ
Αναζητείστε Κρητική μουσική στο
Creta Shop
Κείμενο και
φωτογραφίες από αυτή την σελίδα μπορούν να
αναπαραχθούν κατόπιν συνεννόησης με τον εκδότη (niko@stigmes.gr) και με αναφορά στην πηγή ως: "από τις ΣΤΙΓΜΕΣ,
το Κρητικό περιοδικό" με σύνδεση
στο www.stigmes.gr
|
