|
| |
Στις σκοτεινές εποχές της Κρητικής ιστορίας, σε ένα σκηνικό πολέμου όπου η δίψα για ελευθερία θα οδηγούσε στην ανεξαρτησία του νησιού, μια σειρά από άλλες μάχες, χωρίς σπαθιά και πιστόλια αλλά με μελάνι και πένα, δίψα για γνώση και στόχο την αναζήτηση των μυστικών του νησιού μας, δίνονταν πάνω από αρχαία ερείπια.
Η αρχή έγινε με τους περιηγητές που βρέθηκαν στην Κρήτη σε ένα επικίνδυνο ταξίδι στις αρχές του 15ου αιώνα, στα 1415, με πρωτοπόρο τον Φλωρεντινό ιερέα Christoforo Buodelmonti - ο οποίος κατέγραψε ανάμεσα σε άλλα, τα μνημεία που ακόμα ήταν ορατά - και συνεχίστηκε με την γέννηση της επιστήμης της αρχαιολογίας στην Κρήτη. Μεγάλες προσωπικότητες, όπως ο Μίνωας Καλοκαιρινός, ο πρώτος ανασκαφέας της Κνωσού, ο διάδοχος του Άρθουρ Έβανς, ο Ιταλός επιγραφολόγος Federico Halbherr και τόσοι ακόμη είτε «μονομάχησαν» στο πεδίο της διεκδίκησης της έρευνας είτε απλά συναγωνίστηκαν με ευγενή άμιλλα για το ποιος θα εντάξει στη δική του σφαίρα επιρροής τους αρχαιολογικούς χώρους του νησιού, που ανακαλύπτονταν ένας προς έναν.
Το ευτύχημα για την Κρήτη ήταν ότι γνώρισε μεγάλες μορφές που θα αναδεικνύονταν σε πρωτοπόρους της αρχαιολογίας στα εμβρυακά της βήματα. Επίσης, ότι ελάχιστες μόνο αρχαιότητες - και αυτές κατά κανόνα μικρής σημασίας - έφυγαν από το νησί και σήμερα βρίσκονται σε μουσεία του εξωτερικού. Αυτό οφείλεται στην αναγνώριση της σπουδαιότητας του αρχαίου παρελθόντος από τους μεγάλους Κρήτες Στέφανο Ξανθουδίδη και Ιωσήφ Χατζιδάκη, των οποίων ο ρόλος ήταν αποφασιστικός στην προστασία των Κρητικών αρχαιοτήτων.
Οι μάχες για τις σφαίρες επιρροής
Καθώς οι αρχαιολογικές «μάχες» συνεχίζονται στις αρχές του 20ου αιώνα το τοπίο ξεκαθαρίζει σιγά-σιγά.
Για τους Βρετανούς ο χώρος με τη μέγιστη σπουδαιότητα λόγω της ανασκαφής του ανακτόρου και των ερευνών στον ευρύτερο χώρο της Κνωσού ήταν ο λόφος της Κεφάλας, όπου ο Μίνωας Καλοκαιρινός είχε πρώτος φέρει στο φως το θρυλικό παλάτι του – οποία τύχη αγαθή συνονόματου του - βασιλιά Μίνωα.
Για τους Ιταλούς ο χώρος που θα διαδραμάτιζε καθοριστικό ρόλο στις έρευνες και θα αποτελούσε ως τα σήμερα την έδρα της Ιταλικής Αρχαιολογικής Σχολής Αθηνών, στην Κρήτη, ήταν η ευρύτερη περιοχή της Μεσαράς, αρχής γενομένης από την θρυλική, καταστόλιστη Γόρτυνα και στη συνέχεια η Φαιστός με την ανακάλυψη του επιβλητικού ανακτόρου. Πίσω απ΄ όλα αυτά βρίσκονταν μια προικισμένη μορφή, ένας νεαρός φιλόδοξος Ιταλός αρχαιολόγος, ο οποίος αγαπήθηκε τόσο από τους Κρητικούς ώστε να τον αποκαλούν : «Ο οικειότατος εν Κρήτη Φεδερίκος Άλμπερτ». Σήμερα το όνομα του δεσπόζει στο πάνθεον των αρχαιολόγων που δούλεψαν και αγωνίστηκαν για την Κρήτη και το μνημονεύει αιώνια τόσο το θρυλικό του επίτευγμα η ανακάλυψη της «μητέρας των επιγραφών», των νόμων της Γόρτυνας όσο και ένας μικρός δρόμος στο Ηράκλειο, όπου βρίσκεται η έδρα της Ιταλικής Αρχαιολογικής Σχολής στην πρωτεύουσα της Κρήτης, λίγο πιο πάνω από την πλατεία Κορνάρου και ο οποίος φέρει το όνομα του.
Η ανακάλυψη
Η ιστορία της ανακάλυψης της επιγραφής της Γόρτυνας, μοιάζει σαν μυθιστόρημα, που ξεκινάει κάπως έτσι: …ο Ιούνιος του 1884, ακριβώς 120 χρόνια πριν από σήμερα, ήταν ζεστός. Ο, νεαρός τότε, επιγραφολόγος Federico Halbherr φτάνει στην Κρήτη με τη δίψα να ανακαλύψει τα πανάρχαια μυστικά του νησιού μας. Έχοντας την παρότρυνση του δασκάλου του, Domenico Comparetti, ο οποίος τον μύησε στα μυστικά της επιγραφικής, ο Άλμπερτ έρχεται για να δει τους νόμους της Αξού που βρίσκονταν χαραγμένοι στους λίθους που είχε δει και περιγράψει ο Francesco Barozzi στα 1577. Ο Άλμπερτ σύντομα βρίσκει στο δρόμο του δύο ανταγωνιστές στο ίδιο ερευνητικό πεδίο, αυτό των επιγραφών. Πρόκειται για τον Γάλλο Hausoulier και τον Γερμανό Ernesto Fabricius (στα 1883 και 1884 αντίστοιχα).
Ο Άλμπερτ κερδίζει στα σημεία. Χάρις τις ικανότητες του, την τύχη και τη φιλία του με τον μεγάλο άντρα της Κρητικής αρχαιολογίας, τον Πρόεδρο του Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου Ηρακλείου, γιατρό και αρχαιολόγο Ιωσήφ Χατζιδάκη, καταφέρνει να φέρει στο φως τον Ιούλιο του 1884 την περίφημη επιγραφή με τους νόμους της Γόρτυνας, αυτή που αργότερα θα ονομάζονταν «η μητέρα των επιγραφών». Ο Αλμπερτ ενδεχομένως να γνώριζε ότι κομμάτια της επιγραφής υπήρχαν από τα μέσα του 19ου αιώνα στις προθήκες του μουσείου του Λούβρου στο Παρίσι, ευρήματα Γάλλων περιηγητών, ενώ στα σίγουρα είχε δει την ανακάλυψη των χωρικών που αναζητώντας οικοδομικό υλικό στα αρχαία ερείπια, κατά την πάγια τακτική από τα χρόνια της αρχαιότητας, ανακάλυψαν κομμάτια της επιγραφής. Γεγονός είναι ότι η δόξα ανήκει στον Φεντερίκο Άλμπερτ, ο οποίος όταν βρέθηκε μπροστά στους πρώτους ενεπιγράφους λίθους με τους αρχαϊκούς νόμους στην περιοχή του Ωδείου της Γόρτυνας θα ένιωσε στα σίγουρα ότι ο δρόμος της επιτυχίας, τον οποίο είχε ονειρευτεί φτάνοντας στην Κρήτη, είχε ανοίξει διάπλατα.
....
ΣΤΑΥΡΟΣ
ΜΟΥΝΤΟΥΦΑΡΗΣ
(Το
πλήρες
άρθρο στο
τεύχος
νο 77 των ΣΤΙΓΜΩΝ)
Βιβλία για την Ιστορία και την Αρχαιολογία της Κρήτης από το
Creta Shop
Κείμενο και
φωτογραφίες από αυτή την σελίδα μπορoύν να
αναπαραχθούν κατόπιν συννενόησης με τον εκδότη και μόνον εάν αναφέρεται
η πηγή ως: "από τις ΣΤΙΓΜΕΣ,
το Κρητικό περιοδικό" με σύνδεση
στο http://stigmes.gr
Αγοράστε
από το Creta Shop
Η ΜΕΓΑΛΗ ΕΠΙΓΡΑΦΗ ΜΕ ΤΟΝ ΚΩΔΙΚΑ ΤΩΝ ΝΟΜΩΝ ΣΤΗ ΓΟΡΤΥΝΑ
του Αντώνη Αλιμπέρτη
|
