To 1916 o ιερέας Μάρκος Πετράκης εγκαταλείπει την Κρήτη με τη γυναίκα του Στέλλα και τα τέσσερα παιδιά τους για να προσφέρει τις υπηρεσίες του σε μια πολυπληθή παροικία Κρητικών ανθρακωρύχων που βρίσκεται στην πόλη Price της πολιτείας Utah των Η.Π.Α. Το 1923 γεννιέται στο St. Louis το πέμπτο παιδί της οικογένειας ο Χαράλαμπος Πετράκης, ο πιο σημαντικός ελληνοαμερικανός συγγραφέας της γενιάς του με δέκα βιβλία, έξι νουβέλες, τρεις συλλογές μικρών ιστοριών, και μια αυτοβιογραφία, δύο φορές υποψήφιος για το Εθνικό Βραβείο Βιβλίου στις Η.Π.Α. και βραβευμένος με τα Friends of American Writers Award, Friends of Litterature Award, Society of Midlands Authors Award και Ο’ Henry Award. O συντάκτης των ΣΤΙΓΜΩΝ Παύλος Λιόντας μίλησε με τον Harry Mark Petrakis για την μακρόχρονη οδύσσεια του συγγραφέα στη ζωή και τη λογοτεχνία, και παρουσιάζει μερικά από τα έργα του, που παραμένουν άγνωστα στο ευρύ κοινό στην Ελλάδα…

Όταν ο διευθυντής των ΣΤΙΓΜΩΝ Νίκος Καρέλλης μου μίλησε για τον Harry Mark Petrakis, έναν Κρητικό συγγραφέα που διαπρέπει στην Αμερική και μου ζήτησε να εστιάσουμε ένα άρθρο πάνω του, ένοιωσα αμήχανα. Όπως ίσως οι περισσότεροι από σας, δεν γνώριζα για τον άνθρωπο και το έργο του και το μόνο εργαλείο που είχα στη διάθεση μου ήταν το διαδίκτυο. Από τις πρώτες ιστοσελίδες-αναφορές που έφερε η μηχανή αναζήτησης Google ήταν ένα άρθρο της εφημερίδας Chicago Tribune στο οποίο υπήρχαν οι απόψεις τριών ελληνοαμερικανών καθηγητών πανεπιστημίου για το έργο του Πετράκη: Charles Moskos, Vassilios Lambropoulos, Yorgos Anagnostou. Το άρθρο αναφερόταν και στα πανεπιστήμια που δίδασκαν, οπότε η έρευνα ξεκίνησε μέσα από τους δικτυακούς τόπους των πανεπιστημίων για τον εντοπισμό των προσωπικών διευθύνσεων e-mail των καθηγητών. Την επόμενη μέρα έλαβα απαντητικά e-mail και από τους τρεις Έλληνες καθηγητές με τα στοιχεία επικοινωνίας του Harry Mark Petrakis ο οποίος απαντά επίσης άμεσα με e-mail, μολονότι είναι 82 ετών και ο φόρτος εργασίας μεγάλος εφόσον πρέπει να παραδώσει το καινούριο βιβλίο του στον εκδότη σε σύντομο χρονικό διάστημα. Κανονίζουμε μια συνέντευξη που ολοκληρώνεται εν μέρει με τηλεφωνική επικοινωνία και εν μέρει με ηλεκτρονική αλληλογραφία. Η αρχική μου αμηχανία αντικαθίσταται από τη μαγική αίσθηση που καταλαμβάνει τους εξερευνητές που ανακαλύπτουν ένα νέο συναρπαστικό κόσμο. Ας μοιραστούμε λοιπόν αυτό το ταξίδι… 

Μιλήστε μας για τους γονείς σας και το πως πήραν την απόφαση να μεταναστεύσουν στην Αμερική.
Ο πατέρας μου ήταν ιερέας της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας και ήρθε στις Η.Π.Α. για να προσφέρει τις υπηρεσίες του σε μια κοινότητα ανθρακωρύχων από την Κρήτη στην πόλη Price της πολιτείας Utah. Πήρε μαζί του και την οικογένεια του, τη μητέρα μου και τέσσερα παιδιά, αγόρια και κορίτσια μεγαλύτερα από μένα. Στην οικογένεια προστέθηκαν άλλα δύο παιδιά που γεννήθηκαν εδώ στην Αμερική, εγώ γεννημένος το 1923 στο St. Louis και η αδελφή μου το 1924 στο Σικάγο. Το Σικάγο ήταν η τελευταία ενορία στην οποία υπηρέτησε ο πατέρας μου μέχρι το θάνατό του το 1951. Η μητέρα μου έζησε άλλα 29 χρόνια, τα 24 από τα οποία τα πέρασε μαζί με την οικογένειά μου, τη γυναίκα μου τη Δήμητρα και τα τρία αγόρια μας. 

Σ’ ένα από τα βιβλία σας έχετε αναφερθεί σ’ αυτή την κοινότητα Κρητικών ανθρακωρύχων στη Utah. Μπορείτε να μας μιλήσετε για το πως βρέθηκαν εκεί, την κοινότητα τους, τις συνθήκες της ζωής τους;
Οι νεαροί Κρητικοί είχαν έρθει στην Αμερική μέσω μιας διακρατικής συμφωνίας για επαγγελματική μαθητεία στα ανθρακωρυχεία της Utah. Η εργασία στα ορυχεία εκείνη την εποχή ήταν ιδιαίτερα σκληρή και πολλοί έχασαν τη ζωή τους σε εργατικά ατυχήματα. Είχαν χτίσει μια εκκλησία αλλά δεν είχαν παπά και έγραψαν στον Αρχιεπίσκοπο στην Κρήτη να τους στείλει ιερέα, με την προϋπόθεση όμως να έχει οικογένεια. Βλέπετε είχαν έρθει στην Αμερική τελείως μόνοι, χωρίς μανάδες, αδελφές, συζύγους.
Η οικογένειά μου ήρθε με το καράβι στη Νέα Υόρκη και ταξίδεψε με τραίνο μέχρι το Salt Lake City. Από εκεί με αυτοκίνητο έφτασαν στον τελικό προορισμό τους, την πόλη Price. Η σκηνή που διαδραματίστηκε στο Salt Lake City ήταν βγαλμένη από γουέστερν: χωρίς να το ξέρουν οι γονείς μου 1000 νεαροί Κρητικοί ανθρακωρύχοι τους περίμεναν στο σταθμό του τρένου και μόλις έφτασαν έβγαλαν τα περίστροφα από τις ζώνες τους και άρχισαν να πυροβολούν στον αέρα για να το γιορτάσουν. Η μητέρα μου σκέφτηκε πως ξαφνικά βρέθηκαν σε εμπόλεμη ζώνη και τρομοκρατήθηκε. Αλλά μόλις άρχισε να κατεβαίνει από το τρένο μαζί με τις δύο αδελφές μου, ντυμένες και οι τρεις σε λευκά δαντελένια φορέματα, μια απότομη σιωπή απλώθηκε γρήγορα ανάμεσα στους συναγμένους άνδρες. Συγκινήθηκαν και άρχισαν να κλαίνε κάνοντας το σταυρό τους, ενώ μερικοί φιλούσαν τα κρόσσια του φορέματος της μητέρας μου καθώς περνούσε ανάμεσα τους. Μια φωτογραφία ύψους 2.5 μέτρων που αποθανατίζει την έλευση της οικογένειας μου στην Αμερική αποτελεί ένα από τα μόνιμα εκθέματα του Αμερικανικού Μουσείου Μετανάστευσης στο Ellis Island της Νέας Υόρκης....

ΠΑΥΛΟΣ ΛΙΟΝΤΑΣ

Η  πλήρης παρουσίαση και  συνέντευξη στο  τεύχος 85  των ΣΤΙΓΜΩΝ