Γεννημένος στο Ρέθεμνος ο Μιχάλης Καυκαλάς ασκούσε την επιστήμη της ιατρικής στην Αθήνα, όπου έζησε και πάρα πολλά χρόνια. Με τη συνταξιοδότηση του αφιερώθηκε ψυχή τε και σώματι στην Κρήτη και την Κρητική λογοτεχνία. Με αφάνταστο πάθος εργαζόταν νυχθημερόν για την έκδοση δώδεκα βιβλίων, για την Κρήτη και τη διάλεκτο και τη συγγραφή δύο χιλιάδων άρθρων με ανάλογο περιεχόμενο, δημοσιευμένων στον Κρητικό τύπο της Αθήνας, αλλά και τον Αθηναϊκό τύπο. Η μεγαλύτερη προσφορά του όμως προς την Κρήτη είναι οι πραγματείες που έκανε, για τα επιρρήματα και για την ευφωνία του Κρητικού λόγου, δύο εργασίες οι οποίες βραβεύτηκαν από την Ακαδημία Αθηνών «μετά χρηματικού επάθλου». Η διπλή αυτή βράβευση είναι τιμή που ελάχιστες φορές έχει δοθεί σε Έλληνα. Ομως το έργο του εκτός απο την Ακαδημία Αθηνών αξιολογήθηκε επίσης από πανεπιστημιακούς γλωσσολόγους, Έλληνες αλλά και ξένους (στο Στρασβούργο, στη Γαλλία, στη Γερμανία, στο Βέλγιο) κι όλοι συμφωνούν πως το έργο του μεγάλου αυτού Κρητικού, ιδιαίτερα το βραβευμένο, αποτελεί σημείο αναφοράς στην έρευνα γύρω από μια διάλεκτο και πως ο Μιχάλης Καυκαλάς είναι ο βαθύτερος μελετητής τοπικής διαλέκτου ανά τον κόσμο!! Εκείνος διατηρούσε «μια ιδιαίτερη, μια πιο ειδική σχέση» με τη μαντινάδα, την οποία θεωρούσε την πεμπτουσία της ποίησης. Επισήμανε τα προσόντα που κάνουν τη μαντινάδα να διαφέρει από οποιοδήποτε άλλο συνηθισμένο δίστιχο ως εξής: απαραίτητα να είναι γραμμένη στη τοπική διάλεκτο, με όμορφες «Κρητικοπούλες λέξεις», όπως τις έλεγε. Να έχει πεντακάθαρο νόημα και αυτοτέλεια, ο πρώτος και ο δεύτερος στίχος δηλαδή να διατυπώνουν μια ολοκληρωμένη σκέψη που θα έχει πρωτοτυπία, πλούσια φαντασία, ευρηματικότητα και τέλεια ομοιοκαταληξία. Ακόμα κάθε επίσης πρέπει να αποτελείται απαραίτητα από δεκαπέντε μόνο συλλαβές χωρίς χασμωδίες.

Πριν χτυπηθεί από την επάρατο νόσο πρόλαβε κι έθεσε γερά τα θεμέλια του ομωνύμου συλλόγου, ενημερώνοντας τους απανταχού Κρήτες, μια και ένα από τα οράματα που τον οδήγησαν στην δημιουργία του συλλόγου, ήταν η ένωση των Κρητών μέσα από την μαντινάδα.

ΡΙΚΗ ΜΑΤΑΛΙΩΤΑΚΗ

Το πλήρες άρθρο στο τεύχος 64 των ΣΤΙΓΜΩΝ