|
| |
Η ιστορία ενός χαμένου πίνακα της Έλλης Αλεξίου, βαπτισμένου από το Νίκο Καζαντζάκη
|
|
Είναι γνωστό, σε όσους έχουν διαβάσει Καζαντζάκη, ότι μερικά από τα πρώτα έργα του, όπως το «Όφις και κρίνο», είναι γραμμένα στον τόπο παραθερισμού του το Κράσι Ηρακλείου Κρήτης.
Ο επισκέπτης μπορεί να δει και σήμερα στο Κράσι, στη μεγάλη κρήνη στον πλάτανο, -θαυμάσιο τοπίο και χώρος- την εντοιχισμένη πλάκα η οποία πληροφορεί ότι εκεί σύχναζαν οι μεγάλες μορφές των γραμμάτων μας Νίκος Καζαντζάκης, Κώστας Βάρναλης και Μάρκος Αυγέρης.
Το καλοκαίρι του 1911 στο Κράσι παραθερίζουν, φιλοξενούμενοι κάποιου συγγενή του πατέρα της Έλλης και της Γαλάτειας, ο Νίκος Καζαντζάκης με τη Γαλάτεια, ο Κώστας Βάρναλης, ο Μάρκος Αυγέρης, ο φίλος του Καζαντζάκη Χαρίλαος Στεφανίδης και η Έλλη Αλεξίου η οποία ήταν 17 χρονών.
Η Έλλη Αλεξίου περνούσε τότε την «εισβολή» της ζωγραφικής, όπως γράφει στο βιβλίο της-βιογραφία του Ν. Καζαντζάκη- με τίτλο «Για να γίνεις μεγάλος». «Κάθε τόσο», γράφει, «ερχόταν ο αγωγιάτης από το Ηράκλειο και μαζί με το ρύζι πέφτανε από το αναποδογυρισμένο σακί τα ζητημένα σωληνάρια…», οι μπογιές δηλαδή για τη ζω-γραφική δραστηριότητά της.
«Με αγάπη θυμάμαι το εσωτερικό του σπιτιού μας […] Τη γωνιά που ήταν το τζάκι. Και τη μεσιανή καμάρα. Δυο-τρεις μποτίλιες πάνω στο ράφι, μπρος στο τζάκι μιαν ανέμη με νήμα απάνω και το κουβάρι παρατημένο πάνω σε μια χωριάτικη καρέκλα, εκεί δίπλα». Αυτή την εικόνα απέδωσε με το χρωστήρα της σ’ έναν πίνακα.
Γράφει ακόμα πως «Ο Νίκος [Καζαντζάκης] πολύ ευχαριστήθηκε απ’ αυτό το ταμπλουδάκι.
-Πώς να το βγάλουμε, του ‘λεγε η Γαλάτεια, πώς να το βγάλουμε, και το κοίταζε.
Κ’ εκείνος χωρίς τίποτα να πει, πήρε την πένα του κ’ έγραψε με μελάνι στη δεξιά γω-νία ”Κράσι, Sweet Home, Ιούλ. Αύγ. Σεπτ. 1911, Λιλίκα” ». Λιλίκα φώναζαν τότε την Έλλη Αλεξίου.
Εκείνη την εποχή ο Βάρναλης τη ζήτησε σε γάμο. Ο πατέρας της όμως βράχος: «Μωρά είστε, περιμένετε τέσσερα χρόνια ακόμα!». «Μετά τέσσερα χρόνια! Τι λέτε; Μα ο έρωτας Μαθουσάλας είναι;» αντέδρασε ο Βάρναλης. «Ανώτερος από Μαθουσάλας. Στους τίμιους άντρες κρατάει όλη τη ζωή!». Και όπως ξέρουμε ο έρωτας αυτός δεν έμελλε ποτέ να οδηγήσει την Αλεξίου και τον Βάρναλη στην εκκλησία.
Το ταμπλουδάκι αυτό με το ιδιόχειρο σχόλιο του Καζαντζάκη η Έλλη το χάρισε στον αγαπημένο της Κώστα Βάρναλη.
Το 1915 ο Βάρναλης ήρθε στην Κερατέα και ανέλαβε σχολάρχης. Το σπίτι όπου έμενε υπάρχει ακόμα σήμερα. Ο σημερινός του ιδιοκτήτης Μάνος Ποθητός μας είπε ότι βρίσκονται ακόμα σ’ αυτό ο πίνακας-δώρο της Έλλης Αλεξίου και ένα ανθοδοχείο του Βάρναλη. Άγνωστο πώς έμειναν εκεί, όταν μετατέθηκε ο Βάρναλης το 1917 και έφυγε από την Κερατέα.
Η σεβαστή δασκάλα Έλλη Αλεξίου δε συνέχισε τη ζωγραφική των εφηβικών της χρόνων. Η δραστηριότητά της αυτή, μάλιστα, δεν είναι ευρέως γνωστή. Όπως πληροφορηθήκαμε στα τελευταία χρόνια της, το 1985, έμαθε για την ύπαρξη του πίνακα αυτού στην Κερατέα. Επισκέφτηκε το σπίτι και δοκίμασε μεγάλη συγκίνηση όταν τον αντίκρισε. Ο ιδιοκτήτης όμως, παρά τις γενναιόδωρες προσφορές της, αρνήθηκε να της τον παραχωρήσει. Έτσι αρκέστηκε στη φωτογράφησή του. Τη φωτογραφία, η ο-ποία της προκαλούσε πολύ αγαπημένες αναμνήσεις, είχε στην προσωπική της γωνιά στο σπίτι της.
Γιάννης Σταμέλος
(
άρθρο στο
τεύχος
νο 74 των ΣΤΙΓΜΩΝ)
Κείμενο και
φωτογραφίες από αυτή την σελίδα μπορoύν να
αναπαραχθούν κατόπιν συννενόησης με τον εκδότη και μόνον εάν αναφέρεται
η πηγή ως: "από τις ΣΤΙΓΜΕΣ,
το Κρητικό περιοδικό" με σύνδεση
στο http://stigmes.gr
|
