Γιώργος Μαστοράκης

Μπορώ να παίξω τη μουσική που άκουγε ο Ελ Γκρέκο!

«Του κύκλου τα γυρίσματα που ανεβοκατεβαίνου και του τροχού που ώρες ψηλά κι ώρες στα βάθη πηαίνου». Όλοι οι Κρητικοί έχουμε σιγοτραγουδήσει στίχους του Ερωτόκριτου με το ρυθμό και τη μελωδία που τους έχουν αποδώσει η λύρα και το λαούτο στην εποχή μας. Πως όμως απαγγελλόταν πραγματικά ο Ερωτόκριτος τον 17ο αιώνα, την εποχή που γράφτηκε, ποια μελωδία το συνόδευε; Κανείς δε μπορεί να πει με βεβαιότητα, σίγουρο όμως είναι ότι κύριο μουσικό όργανο στην συνοδεία του ήταν το αναγεννησιακό λαούτο. Για το όργανο αυτό, αλλά γενικότερα για τα νυκτά όργανα της Αναγέννησης και για τη μουσική αυτής της περιόδου θα μας μιλήσει ο αναπληρωτής διευθυντής της γναθοχειρουργικής κλινικής του Βενιζελείου Νοσοκομείου, ο γιατρός Γιώργος Μαστοράκης, εξαίρετος ερμηνευτής και από τους μεγαλύτερους γνώστες της μουσικής αυτής και κάτοχος μιας παγκοσμίως μοναδικής εξειδικευμένης βιβλιοθήκης...

Οι ομοιότητες του Κρητικού λαούτου με το Αναγεννησιακό, είναι πολλές, όπως και οι διαφορές τους βέβαια. Το αναγεννησιακό λαούτο έχει 6, 7 ή 8 και σπάνια 10 διπλές χορδές εκτός από την πρώτη που είναι μονή. Οι χορδές είναι από έντερο ζώου, συνήθως πρόβατου, ή καλή απομίμηση του από νάιλον. Παιζόταν με τα δάχτυλα, το ίδιο ισχύει και για τα άλλα όργανα της Αναγέννησης. Το Κρητικό λαούτο στην σημερινή του μορφή έχει 3 ή 4 διπλές χορδές μεταλλικές, άλλα διαστήματα και διαφορετικό κούρδισμα, ενώ παίζεται με πέννα. Υπάρχουν διαφορές στο σχήμα, δεν παύουν όμως και τα δύο να έχουν το σχήμα του μισού αχλαδιού («αχλαδόμορφα»), μεσογειακό χαρακτηριστικό και δείγμα κοινής προέλευσης, αλλά κυρίως στο βάρος τους, το Κρητικό λαούτο είναι βαρύτερο. Τα λαούτα της Αναγέννησης, έπρεπε να είναι ιδιαίτερα ελαφριά καθώς οι περιπλανώμενοι μουσικοί, οι τροβαδούροι, τα κουβαλούσαν μαζί τους, από τόπο σε τόπο, στον ώμο τους μαζί με τα λιγοστά προσωπικά τους είδη. «Το πρώτο λαούτο που έφτιαξα ζύγιζε 1500 γραμμάρια. Το δεύτερο μου βγήκε ελαφρύτερο κατά 200 γραμμάρια. Δεν πλησίασα όμως καθόλου σε αυτό που μου έφτιαξε ένας οργανοποιός στην Φλωρεντία: μόλις 600 γραμμάρια». Για του λόγου το αληθές ο Γ. Μαστοράκης μας παρουσίασε το όργανο αυτό. Το βάρος του πραγματικά ελάχιστο, σαν να κρατούσες ένα σύννεφο στα χέρια σου...

Μέχρι σήμερα έχει εκτελέσει αναγεννησιακή μουσική αρκετές φορές σε διάφορες εκδηλώσεις, αλλά ουσιαστικά πλήρη συναυλία έδωσε μία φορά επίσημα: ήταν το 2004 με την ευκαιρία της αγοράς του πίνακα του El Greco από το Δήμο Ηρακλείου, στην επίσημη παρουσίαση του στο Μουσείο Ιστορίας. «Θυμάμαι τότε, είχα πάει ο ίδιος στον Αλέξη Καλοκαιρινό, τον διευθυντή του Ιστορικού Μουσείου, όταν προετοίμαζε την παρουσίαση του πίνακα και του είπα: εσύ έχεις τον πίνακα του Εl Greco. Εγώ όμως, μπορώ να σου παίξω την μουσική που άκουγε ο Εl Greco όταν ζωγράφιζε! Συμφώνησε αμέσως στην συνεργασία. Συνήθως μπορώ να καταλάβω εάν η μουσική που παίζω «μιλάει» στο κοινό από τον συνολικό τρόπο που αυτό αντιδράει (ομιλίες, κινητικότητα, γενικότερη ατμόσφαιρα). Σ’ εκείνη την παράσταση υπήρχε διάχυτη μία έντονη συγκίνηση». Ο καθηγητής παίζει όμως και σε μία σκηνή της ταινίας «Εl Greco» του σκηνοθέτη Γιάννη Σμαραγδή που έχει γυριστεί μέσα στο φρούριο Κούλε...

Κείμενο και φωτογραφίες από αυτή την σελίδα μπορoύν να αναπαραχθούν κατόπιν συννενόησης με τον εκδότη (niko@stigmes.gr) και με αναφορά στην πηγή ως: "από τις ΣΤΙΓΜΕΣ, το Κρητικό περιοδικό" με σύνδεση στο http://stigmes.gr