|
| |
Ο Γιάννης
Σμαραγδής θεωρεί πώς επιτελεί ένα χρέος. Πώς του δόθηκε μία εντολή που πρέπει να
εκπληρώσει, να φανεί αντάξιός της με όλες του τις δυνάμεις. Πως δεν είναι ο
δημιουργός του Ελ Γκρέκο, πως είναι ένας απλός ενδιάμεσος: «τα πράγματα δεν τα
διαλέγουμε εμείς αλλά μας διαλέγουν», έχει πει κάποια στιγμή…
Στα γυρίσματα όπου τον συνάντησα προσπάθησα αρκετά να τον διακρίνω ανάμεσα στο
πολυπληθές συνεργείο. Η ήρεμη, σεμνή φυσιογνωμία του - μες στο κοστούμι του - με
τίποτε δεν παραπέμπει στην στερεότυπη φιγούρα του «τρελαμένου», πολύβουου,
νευρικού σκηνοθέτη. Ο Γιάννης Σμαραγδής κυβερνάει με πραότητα το καράβι: δίνει
τον παλμό των γυρισμάτων μέσα από μια νηφάλια, κατευναστική διάθεση που
μεταδίδει εμπιστοσύνη, χαλαρώνει τις αντιστάσεις και αντλεί τα πιο πολύτιμα,
προσωπικά και αληθινά στοιχεία από τους συνεργάτες του, ηθοποιούς και
συντελεστές της ταινίας.
Μια σειρά από μεταφυσικές συμπτώσεις που μας διηγείται σε σχέση με την συμμετοχή
ορισμένων ανθρώπων –κλειδιά στην ταινία αλλά και το γεγονός ότι το πατρικό του
στο Ηράκλειο απέχει μόλις τριακόσια μέτρα από το σπίτι του Θεοτοκόπουλου, είναι
μόνο μερικά από τα σημάδια που μας προδιαθέτουν για το ότι τίποτα δεν είναι
τυχαίο, όλα σε αυτή τη ζωή γίνονται για κάποιο λόγο.
Ο Γιάννης Σμαραγδής, ο προικισμένος σκηνοθέτης του «Καβάφη» και άλλων σημαντικών
βιογραφιών, όπως του Παπαδιαμάντη, του Σεφέρη, του Καζαντζάκη κ.α., δεν
ταλανίζεται από αγωνίες: εκπέμπει αυτήν την ήρεμη δύναμη του ανθρώπου, που όλα
αυτά τα χρόνια εξοπλίζεται και οργανώνει τις αντοχές που χρειάζονται για να
φέρει σε πέρας την αποστολή του, «για να καταθέσει ως αντίδωρο στην πατρίδα του
το καλύτερό του υλικό, που συγκέντρωνε τόσα χρόνια».
Είστε Κρητικός
(και φανατικός Κρητικός), γεννηθήκατε στο Ηράκλειο, το σπίτι σας απέχει μόλις
τριακόσια μέτρα από αυτό που λέγεται ότι ήταν το πατρικό του Θεοτοκόπουλου,
νομίζετε ότι είναι ένα σημάδι της μοίρας αυτό; Μου είπατε ότι μέχρι να αρχίσουν
τα γυρίσματα συνέβη και μια σειρά από «μεταφυσικές» συμπτώσεις…
Πράγματι συνέβηκαν διάφορες καταστάσεις, ανεξήγητες μπορεί να πει κανείς.
Αυτό συνέβη μόλις το θέμα έφτασε σε μια κατάσταση ωριμότητας, στο σωστό σημείο.
Η χρυσή αυτή στιγμή εκδηλώθηκε με μια σειρά γεγονότων που δεν εξηγούνται με τη
λογική. Ακόμη και ο Nick Ashdon εμφανίστηκε στην ταινία με έναν τρόπο
ιδιόρρυθμο, παράξενο: μου τηλεφώνησε ένας Κρητικός όταν είδε το πρόσωπο του στην
τηλεόραση, για να μου πει ότι «αυτός είναι ίδιος ο Θεοτοκόπουλος και μοιάζει σα
να εστάλη από τον υπερουράνιο τόπο». Ο άνθρωπος αυτός αμφιβάλλω αν ξέρει ότι,
κατά Πλάτωνα, ο υπερουράνιος τόπος είναι ο τόπος των ψυχών, αν ξέρει ότι ο
Δομίνικος Θεοτοκόπουλος στην «ταφή του Κόμητος Οργκάθ» εικονοποιεί κατά κάποιο
τρόπο τον διπλό κόσμο του Πλάτωνα.
Το συνεργάτη του Γκρέκο, το Νικολό, που είναι βοσκός και Τειρεσίας μαζί, ένας
οιωνοσκόπος και ένας Πάντσο δίπλα στον Δον Κιχώτη - Γκρέκο, τον προόριζα για
άλλο ηθοποιό, αλλά ο τρόπος που αντιμετωπίζει αυτό τον ρόλο ο Λαζόπουλος θα
είναι μια τεράστια έκπληξη, σα να ήταν ο ρόλος φτιαγμένος εξ αρχής μόνο γι
αυτόν. Το ίδιο συνέβη και με τον αδελφό του Θεοτοκόπουλου, το Μανούσο, για τον
οποίο είχα επίσης επιλέξει κάποιον άλλο, αλλά όταν γύριζα από την Ισπανία όπου
είχα μια επαφή με τους παραγωγούς μου, στα 10.000 μέτρα ύψος, στο μέσο της
Μεσογείου, μιλούσε ο αδελφός μου με τον βοηθό και έλεγαν ιστορίες για τον
κινηματογράφο, ακούω κάποιον να τους ρωτά αν έχουν σχέση με τον κινηματογράφο,
του λεν «γιατί ρωτάς;» και απαντά «είμαι ηθοποιός, μένω στη Νέα Υόρκη, έχω
σπουδάσει στο Λονδίνο και πάω στην Ελλάδα να κάνω μια επαφή με έναν σκηνοθέτη
για το Ελ Γκρέκο». «Ποιο σκηνοθέτη;» «Τον Σμαραγδή». Και εγώ ήμουν στο μπροστινό
κάθισμά… Άλλαξα την αρχική μου επιλογή και πήρα το Ζουμπουλίδη, ο οποίος είναι
«φτυστός» ο Nick Ashdon, σαν αληθινός του αδελφός. Ποιος τον έστειλε στα 10.000
μέτρα;
Η ενδυματολόγος Λαλα Γουέτε πάλι, είναι σα να μου έστειλε κάποιος μια μεγάλη
ανοικτή αγκαλιά. Δεν ήταν να έλθει αυτή αλλά η Σόνια Γκράντε, που είχε κάνει
τους «Αλλους» και τις ταινίες του Αλμοδοβάρ. Μια μέρα πριν έλθει σε μας έπαθε
υπερκόπωση, την πήγαν στο νοσοκομείο, η ίδια ζήτησε από την Λάλα να την
αντικαταστήσει και ήλθε ο κατάλληλος άνθρωπος.
Όλα τα πράγματα λοιπόν λειτουργούν σαν κάποιος να τα διευθύνει. Όχι εγώ. Βλέπω
τον εαυτό μου σ’ αυτή την ταινία ως ενδιάμεσο. Δε λέω ότι είναι μια ταινία του
Σμαραγδή, λέω ότι είναι μια εθνική ταινία, μια ταινία της χώρας μου. Κάποιος
έπρεπε να την κάνει, έπεσε ο κλήρος σε μένα. Αισθάνομαι ως ενδιάμεσος όχι ως ο
δημιουργός αυτής της ταινίας. Δημιουργοί αυτής της ταινίας είναι όλοι ή αν
υπάρχει ένας δεν είμαι εγώ και δεν ξέρω ποιος είναι!
EΥΑ ΨΥΛΛΑΚΗ
Η πλήρης συνέντευξη
στο
τεύχος
91 των ΣΤΙΓΜΩΝ - Διαβάστε επίσης μια
συζήτηση με τον Γιάννη Σμαραγδή γύρω από τον "Καβάφη"
Κείμενο και
φωτογραφίες από αυτή την σελίδα μπορoύν να
αναπαραχθούν κατόπιν συννενόησης με τον εκδότη (niko@stigmes.gr) και με αναφορά στην πηγή ως: "από τις ΣΤΙΓΜΕΣ,
το Κρητικό περιοδικό" με σύνδεση
στο http://stigmes.gr
|
