ΜΙΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ ΓΙΑ ΠΑΝΤΑ!

Μπορεί ο Μίκης Θεοδωράκης – ή μάλλον «Μίκης» σκέτο, όπως έχει κερδίσει το δικαίωμα να αποκαλείται από τον ελληνικό λαό – να γεννήθηκε στην Χίο, όμως στο βιογραφικό του γράφει «Έλληνας και Κρητικός» (και όπως θυμάται, όταν θύμωνε με την Αθήνα έλεγε «Κρητικός και Έλληνας»!) Είναι η Κρητική καταγωγή του (από τον Γαλατά Χανίων) που ορίζει το ηρωικό στοιχείο της ζωής του, αλλά και ένα μέρος της έφεσής του στη μουσική, αφού ολόκληρη η γενιά των Θεοδωράκηδων ξεκινά από τον Θεοδωρομανώλη, ξακουστό λυράρη και τραγουδιστή και έναν από τους αυθεντικούς δημιουργούς ριζίτικων τραγουδιών και χορευτικών μελωδιών της δυτικής Κρήτης. Τον πατριώτη και μουσικό Θεοδωρομανώλη αποκεφάλισαν οι Τούρκοι στο φρούριο Φιρκά, στα Χανιά, επειδή είχε σκοτώσει έναν αγά. Ίσως στο ιστορικό αυτό γεγονός μπορεί να ανακαλύψει κανείς εκ των υστέρων τον σπόρο της ιδιόμορφης πορείας της ζωής του Μίκη την οποία ο ίδιος συνοψίζει σε δυο λέξεις: το Χρέος και τη Μουσική.

Άλλο ένα γνωστό περιστατικό που μας κάνει ακόμη πιο περήφανους για το μεγάλο συμπατριώτη μας: μόλις έφτασε στο κολαστήριο της Μακρονήσου, διωγμένος για τα πιστεύω του, οι χωροφύλακες έπεσαν πάνω του (και στους άλλους κρατούμενους βέβαια) και άρχισε άγριος ξυλοδαρμός. Ο μοίραρχος όταν είδε το Μίκη πνιγμένο στα αίματα τον πλησίασε και του είπε: «Παιδί μου υπόγραψε, είναι κανίβαλοι, θα σε σκοτώσουν». «Δεν υπογράφω» απάντησε ο Μίκης «όχι γιατί είμαι κομμουνιστής, αλλά γιατί είμαι Κρητικός».

Αλλά και η πιο αναγνωρίσιμη μελωδία του Μίκη, το περίφημο συρτάκι του «Ζορμπά», ένα πράγμα σημαίνει σε όλο τον πλανήτη: Κρήτη!

Ο ίδιος ο Μίκης ορίζει τη σχέση του με το νησί μας: «εδώ στα Χανιά νοιώθω πως βρίσκομαι σε λιμάνι, γαλήνιος και ασφαλής. Λες και ξαναβρέθηκα στην αγκαλιά της οικογένειάς μου. Μη έχοντας ζήσει σε δική μου πατρίδα, έμαθα να θεωρώ την πατρίδα του πατέρα μου σαν δική μου πατρίδα. Εδώ είναι η οικογένειά μου, εδώ είναι το δικό μου λιμάνι, εδώ οι σκιές των δικών μου ξαναζωντανεύουν και εκμηδενίζουν ηλικίες και χρόνια, με κάνουν έφηβο, με κάνουν παιδί και νοιώθω καθώς έστριψα σαν καράβι τον Κάβο-Ντόρο να ατενίζω τη ζωή με καθαρό μάτι, καθώς το νέο ταξίδι που ξανοίγει μπροστά μου μού επιφυλάσσει νέα αινίγματα και νέες συγκινήσεις».

Ο Μίκης όμως είναι πολύ παραπάνω από μεγάλος Κρητικός. Είναι μεγάλος Μουσικός, Αγωνιστής και Άνθρωπος.

Μέσα στις πιο δραματικές συνθήκες, φυλακισμένος, βασανισμένος, θαμμένος ζωντανός, ο Μίκης κατάφερε να τιθασεύσει τους ήχους σύμφωνα με τα όνειρά του, να φτάσει με το συμφωνικό του έργο τους καλλιτεχνικούς στόχους που είχε θέσει στον εαυτό του από την εφηβεία του. Παράλληλα, σ’ αυτόν οφείλεται η έντονη σχέση που έχουμε ως Έλληνες με τους ποιητές μας: είμαστε ο μόνος λαός στον κόσμο που τραγουδά τα ποιήματά του αντί να τα διαβάζει ή να τα απαγγέλει.

Σε δύσκολους για όλους καιρούς ο Μίκης «έκανε το χρέος του, ορθώθηκε με όλες του τις δυνάμεις απέναντι στην αδικία και τη βία, υπερασπίστηκε τους αδυνάτους, δεν πτοήθηκε μπροστά στους ισχυρούς… υπηρέτησε πιστά το κοινωνικό ιδεώδες που εξαρχής είχε δημιουργήσει μέσα του…» 

Για όλους αυτούς τους λόγους «το τίποτα, που δυστυχώς στις μέρες μας γιγαντώνεται, δεν μπόρεσε και δεν μπορεί να τον αγγίξει».

Ας χρησιμεύσει η 80χρονη πορεία ζωής του Μίκη και ως δικό μας κίνητρο για να αντισταθούμε στο τίποτα και να μην το αφήσουμε να επικρατήσει…

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΕΛΛΗΣ

Πως προσεγγίζεις έναν ζωντανό θρύλο; Χωρίς φόβο και με πολύ πάθος όπως αρμόζει στον άνθρωπο, αγωνιστή και δημιουργό Μίκη Θεοδωράκη. Προσπαθώντας να καταγράψεις τη δική σου εμπειρία, άποψη και αντίληψη για το έργο και την προσωπικότητά του. Τι μου έρχεται στο μυαλό όταν ακούω το όνομα Θεοδωράκης; Ο καλλιτέχνης που πάντρεψε την κλασσική με την παραδοσιακή και λαϊκή μουσική και έκανε γνωστό στον απλό λαό το έργο ποιητών σαν τον Ελύτη και το Ρίτσο. Αυτός που έκανε γνωστή την ελληνική μουσική στο παγκόσμιο κοινό με τη μουσική του στον «Αλέξη Ζορμπά». Ο αγωνιστής που συμμετείχε σε συλλαλητήρια, που κλείστηκε στη φυλακή, διώχτηκε και εξορίστηκε για τις ιδέες του, που γύρισε όλη τη γη δίνοντας συναυλίες για να πέσει η δικτατορία, που καταδικάζει την εξωτερική πολιτική της σύγχρονης Ρώμης. Ο ενεργός πολίτης του οποίου οι απόψεις, ανεξάρτητα από το αν συμφωνείς ή διαφωνείς με τις απόψεις του, είναι πάντα ενδιαφέρουσες... Και τελευταία προστίθεται ένας νέος συνειρμός στο μυαλό μου. Ο άνθρωπος Θεοδωράκης που εργάστηκε για την προσέγγιση των λαών της Ελλάδας και της Τουρκίας, που αναγνωρίζει την τεράστια πρόοδο που έχει κάνει η χώρα μας σε σύγκριση με αυτά που συνέβαιναν πριν από κάποιες δεκαετίες, που βλέπει τα πράγματα και την Αριστερά με μια ώριμη ματιά. Ο Θεοδωράκης σημάδεψε τον 20ο αιώνα με το δημιουργικό του έργο. Και στο μέλλον, όταν τα πολιτικά πράγματα λίγο πολύ θα έχουν ξεχαστεί, το "Άξιον Εστί" θα συνεχίσει να λάμπει σαν ένα σπάνιο διαμάντι. Αυτή ίσως είναι η απάντηση που ο Μίκης Θεοδωράκης δεν έδωσε στην τελευταία μας ερώτηση.

ΠΑΥΛΟΣ ΛΙΟΝΤΑΣ

Η  πλήρης παρουσίαση και  αποκλειστική συνέντευξη στο  τεύχος 86  των ΣΤΙΓΜΩΝ