Παρουσιάζοντας την παράδοση

ΚΟΝΤΥΛΙΕΣ ΚΑΙ ΜΑΝΤΙΝΑΔΕΣ 

ΣΤΗ ΜΙΚΡΗ ΟΘΟΝΗ

 Πάνε περίπου σαράντα χρόνια από τότε που η ΥΕΝΕΔ και το ΕΙΡΤ εξέπεμπαν τα πρώτα δοκιμαστικά τους προγράμματα και η τηλεόραση άρχισε δειλά δειλά να μπαίνει σε κάθε ελληνικό σπίτι αντικαθιστώντας το ραδιόφωνο. 

Σήμερα, είτε θέλουμε να το παραδεχτούμε είτε όχι, κανένα άλλο ενημερωτικό μέσον δεν έχει την ισχύ της. Η τηλεόραση στην ζωή μας έχει αποκτήσει κυρίαρχο ρόλο σε σημείο να επεμβαίνει στην παράδοση διάφορων πολιτισμών.

Στην τοπική τηλεόραση της Κρήτης, με τον τόσο ιδιαίτερο πολιτισμό, τα τελευταία χρόνια βλέπουμε μια αριθμητική αύξηση τηλεοπτικών εκπομπών από τηλεπαρουσιαστές που τάσσουν  τον εαυτό τους στην υπηρεσία της παράδοσης.

Αυτό είναι βέβαια ευχάριστο, ότι η παράδοση δηλαδή «πουλάει», όμως διάφορα ερωτήματα γεννιούνται αναπόφευκτα.

Η Κρητική μουσική παράδοση προβάλλεται σωστά από την τηλεόραση   ή μήπως πρόκειται για μια λύση ανάγκης με στόχο να καλυφτεί κενός τηλεοπτικός χρόνος;

Η  ισχύς της κατανέμεται δίκαια σε όλους τους μουσικούς  λειτουργούς  ή  για διάφορους λόγους εξαίρει κάποιους, σημερινούς ή χθεσινούς, και παραδίδει  κατά διάθεση κάποιους άλλους στην δημοσιότητα.

Μήπως τελικά δεν να ωφελεί  αυτή η πληθώρα  εκπομπών  αναγκάζοντας τον κόσμο να βαριέται με την επανάληψη; 

Οι καταλληλότεροι για να δώσουν απάντηση είναι οι ίδιοι οι Κρήτες τηλεπαρουσιαστές οι οποίοι παρουσίαζαν ή παρουσιάζουν εκπομπές αφιερωμένες στην παράδοση.

ΜΑΝΟΛΗΣ ΔΟΥΛΓΕΡΑΚΗΣ 

«ας είμαστε πιο προσεκτικοί στις επιλογές μας»

Μήπως αυτό που θα έπρεπε να προσδιορίσουμε εξ αρχής θα ήταν σε ποια τηλεόραση αναφερόμαστε; Ποιο απ΄ όλες αυτές  τις διόδους, τα λεγόμενα «κανάλια»,  Επικοινωνίας, Ενημέρωσης, Επιμόρφωσης και Τέρψης, υπηρετεί, προβάλει και αναδεικνύει τις παραδόσεις και το λαϊκό πολιτισμό μας, κυρίαρχο στοιχείο του οποίου είναι η μουσική μας; Γιατί αν μιλάμε για  μεγάλης εμβέλειας κανάλια, κρατικά ή ιδιωτικά, είναι γνωστό  ότι σε αυτά, στοιχεία πολιτισμού και γενικότερα παράδοση, μόλις και μετά βίας καλύπτουν το ένα  έως και δύο  τοις εκατό όλου του προγράμματος τους σε ετήσια βάση.. Απομένουν λοιπόν  μόνο οι τοπικές τηλεοράσεις που, ακόμα κι αν δεν το ήθελαν, είναι εκ των πραγμάτων αναγκασμένες  να προβάλλουν τον τοπικό λαϊκό πολιτισμό που επιμένουν να γλυκαίνουν τη ζωή των τοπικών κοινωνιών  προσδίδοντας της μάλιστα  και τις γραφικές ιδιαιτερότητες που την διαφοροποιούν από τις υπόλοιπες κοινωνίες. Όμως από κει και κάτω γεννάται  αυτόματα ένα άλλο  ζήτημα: Ποια  Κρητική μουσική προβάλει  η τοπική μας τηλεόραση. Ποια από τα αυθεντικά στοιχεία της εξαίρει και  ποιους από τους «μύστες»  και λειτουργούς της αξιοποιεί και παραδίδει στην ιστορία.

Και μόνο το γεγονός ότι σήμερα αντί αυτών των  25 χορών που χορευόταν έως και πριν λίγα χρόνια ακόμα, οι «χορευτάδες» μας   ξέρουν και σερβίρουν μονάχα πέντε (Συρτός  Χανιώτικος, Σούστα, Καστρινός ή Μαλεβιζώτης και Σιγανός – Πεντοζάλης) θα έπρεπε να ευαισθητοποιήσει την τηλεόραση μας και να την ωθήσει σε έρευνα  σύμφυτη με τον πραγματικό προορισμό της. Να γίνει πιο ερευνητική, να ψάξει και να βρει  όσα από τα ιερά και όσια μας πρέπει να διασωθούν ούτως ώστε και ο κόσμος  να δει επιτέλους κάτι αυθεντικό,  αληθινό, καθαρό στους χορούς μας  κι όχι τα μαϊμουδίσματα απείρων χορευτικών  συγκροτημάτων  που πραγματικά «εκτελούν» τους Κρητικούς χορούς ανερυθρίαστα και ανεξέλεγκτα.

Θα πήγαινε μακριά αν επεκτεινόμαστε σε όλα τα ζητήματα που παρουσιάζει  η προβαλλόμενη σήμερα Κρητική Μουσική  και οι συνεπακόλουθοι χοροί  μαζί με τα τραγούδια της. Γι αυτό λοιπόν θα σταματήσω εδώ  λέγοντας ότι και βέβαια  προβάλλει η τοπική- περιφερειακή  τηλεόραση την Κρητική Μουσική  αλλά δυστυχώς όμως όχι όσο θα έπρεπε. Μαζί με τους εύγεστους  και αμετάλλακτους καρπούς της μουσικής, «ρίχνει» στους δέκτες μας και τα ..πολλά σκουπίδια της!

Ελπίζω ότι οι πολύ καλοί μου φίλοι Γιώργος Βιτώρος, Μπάμπης Γαργανουράκης, Γιάννης Δαμαρλάκης κι ένας δύο άλλοι, νεαροί αυτοί, παρουσιαστές, δεν θα με παρεξηγήσουν. Ελπίζω να γνωρίζουν πως έχω τονίσει  έως και σε επιστημονικά συνέδρια  την σημασία της προσφοράς τους  στην ανάδειξη της μουσικής μας παράδοσης. Σκέφτομαι όμως πως πρέπει να τους τονίσω για άλλη μια φορά πως  καλό θα ήταν  να είναι περισσότερο επιλεκτικοί  σε ότι αφορά τα πρόσωπα της καλλιτεχνικής ύλης που προσφέρουν. Πιο ερευνητικοί σε ότι αφορά τις ρίζες μας και  περισσότερο αυστηροί στις επιλογές τους. Να  διαχωρίζουν δηλαδή την ήρα από το σιτάρι κι ας πικραίνουν τους «επίδοξους» ανεύθυνους απογόνους του Χάρχαλη, του Ροδινού, του Σκορδαλού, του Καρεκλά, του Μουντάκη, του Δερμιτζογιάννη, του Ψαρονίκου, του Καλογερίδη,  του Κουτσουρέλη, του Πιπεράκη κ. α. για να αναφερθούμε μόνο σε πεθαμένους.

Κι αυτό γιατί πιστεύω ότι κάθε μέρα που περνάει  μαζί με τα «ζωικά» μας κύτταρα, φθείρονται, αλλοιώνονται κακοποιούνται και παραμορφώνονται και τα πνευματικά, καλλιτεχνικά, και πολιτιστικά μας κύτταρα, που πασαλείβονται με του κόσμου τα φτιασίδια για να μοστραριστούν στην αγορά λουστραρισμένα και σύγχρονα. Και όλα αυτά φυσικά πάντα με την ετικέτα της παράδοσης απαραίτητα κολλημένη πάνω τους..

ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΙΤΩΡΟΣ 

«η παράδοση έχει μόνο όφελος από την τηλεοπτική προβολή»

Κατά την προσωπική μου εκτίμηση θεωρώ ότι δεν είναι δυνατόν σε καμία περίπτωση η τηλεόραση να βλάψει την μουσική μας παράδοση. Αντίθετα μετά βεβαιότητας θα έλεγα ότι  μόνο οφέλη έχει αποκομίσει από ετούτο το τόσο δημοφιλές μέσον ενημέρωσης αφού, αντίθετα από παλιά, της παραχωρούνται πλέον  οι ευκαιρίες ενός  σημαντικού βήματος για να συναγωνισθεί την λαϊκή μουσική που με αυτήν τα τελευταία χρόνια  κατά κόρον βομβαρδίζεται ακουστικά ο κόσμος.

Τώρα βέβαια κανείς δεν αμφισβητεί  ότι μέσα στην πληθώρα των μουσικών ακουσμάτων ελλοχεύει κι ο κίνδυνος  του φολκλόρ, της εμπορευματοποίησης δηλαδή. Όμως δεν γίνεται και διαφορετικά, το καλό συνοδεύει πάντα το κακό κι αντίθετα.  Μέσα από όλο αυτό το συνωστισμό λοιπόν βγαίνουν σαν αφρός προς τα έξω πράγματα, είτε αυτά είναι μαντινάδες, είτε αυτά είναι λαϊκή θυμοσοφία, είτε αυτά είναι μουσική, που αν δεν υπήρχε η τηλεόραση σίγουρα δεν θα γινόταν με τίποτα όχι μόνο να γίνουν γνωστά αλλά ούτε καν να ακουστούν. Να σας φέρω ένα παράδειγμα. Θα μπορούσε ας πούμε να ακούσει κανείς την μαντινάδα του Κωστή Φραγκούλη: «Δεν μπαίνεις στον παράδεισο όσα κεριά κι ανάψεις αν με το πόνο τ΄ αλλουνού μαζί κι εσύ δεν κλάψεις» εάν δεν υπήρχε η τηλεόραση;

Οπότε  αυτονόητα βγαίνει  το συμπέρασμα ότι υπάρχουν καλές εκπομπές όπως υπάρχουν και κακές, όμως δεν πιστεύω ότι  επιτέλους κάνουν και τόσο μεγάλη  ζημιά οι κακές. Θα έλεγα μάλιστα πως η μουσική μας ακόμα και μέσα από αυτά τα δεύτερα, πολλές φορές ίσως και τρίτα μουσικά ακούσματα  πάλι στο κέρδος είναι. Γιατί γίνεται συζήτηση για ένα θέμα που ίσως  διαφορετικά να είχε ξεχαστεί μα που το θέμα αυτό όμως  έχει να κάνει με την γλώσσα μας,  έχει να κάνει με το δεκαπεντασύλλαβο, με την παράδοση μας, με τα ήθη και τα έθιμα μας, κι έτσι  κάτι τέτοιο φέρνει σαν αποτέλεσμα  εμείς εδώ στην Κρήτη  να είμαστε πλέον το μοναδικό μέρος σε ολόκληρη την Ευρώπη  το οποίο έχει όχι μια  ζωντανή και παλλόμενη παράδοση,  μια παράδοση εν εξελίξει.  Άρα, αν ζυγιστούν τα πράγματα ποιο μετρά περισσότερο, το κέρδος ή η ζημιά.. Βέβαια επαναλαμβάνω, υπάρχουν οι καλές εκπομπές, υπάρχουν και οι κακές, όπως υπάρχουν και οι καλοί λυράρηδες κι οι καλοί μαντιναδολόγοι, υπάρχουν όμως και οι κακοί. Ποιος θα μας πει όμως ποιος είναι ο καλός και ποιος ο κακός, ποια είναι η σωστή εκπομπή και ποια η λάθος. Εγώ δεν είμαι σε θέση να το κάνω αυτό διότι αν  μια εκπομπή, του Βιτώρου αίφνης, καταφέρει να βγάλει έστω και ένα μόνο καλό μαντιναδολόγο από την αφάνεια, για μένα αυτό είναι πολύ μεγάλο  κέρδος . Κι όσο τώρα για όλα όσα ακούγονται σχετικά με το ότι  η τηλεόραση επιβάλει κάποιον  που δεν αξίζει,  θα μου επιτρέψεις όχι μόνο να μη συμφωνήσω αλλά αντίθετα να πω η προσωπική μου εκτίμηση λέει εντελώς διαφορετικά πράγματα Η συνεχής παρουσία στην τηλεόραση ανθρώπων οι οποίοι δεν αξίζουν αντί να ωφελεί βλάπτει κατά κόρον κι αυτό  δεν είναι ισχυρισμός  αυθαίρετος.  Να σας πω μόνο ότι στατιστικά απεδείχθη πως λυράρηδες οι οποίοι είχαν εκπληκτικό αριθμό πωλήσεων στα Χανιά, μετά την συνεχή έκθεση τους στο γυαλί πάτωσαν, αφού τελικά ο κόσμος  μπορεί μέσα από εκεί  να ρωτήσει, να μάθει και  να συγκρίνει με πολύ μεγαλύτερη άνεση από οπουδήποτε αλλού. Τίποτα  δεν είναι ικανό να σε καθιερώσει, έστω κι αν ακόμα αυτό λέγεται τηλεόραση, πέρα μονάχα από την προσωπική σου αξία ..

ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΓΑΡΓΑΝΟΥΡΑΚΗΣ 

«τα παιδιά παραδειγματίζονται από άλλα παιδιά που παίζουν λύρα ή χορεύουν»

Η τηλεόραση είναι μέσον ενημέρωσης το οποίο μπορεί να επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό τους πάντες θετικά. Φυσικά, κι αυτό δεν το συζητάμε, αν χρησιμοποιηθεί σωστά  από ανθρώπους  άξιους και ειδικά ενημερωμένους πάνω στα θέματα που θέλουν να προβάλλουν  και να ενημερώσουν τον κόσμο.

Όσο για τον ρόλο της στην παραδοσιακή μας μουσική ποιος μπορεί να αμφισβητήσει ότι υπήρξε πολύ μεγάλος. Η ουσία είπαμε είναι να υπάρχουν άνθρωποι ειδήμονες,  με γνώσεις  αλλά προπάντων μεράκι όσο αφορά την παράδοση μας και οι οποίοι να παρουσιάσουν  την μουσική μας σωστά και τεκμηριωμένα  ούτως ώστε να την γνωστοποιήσουν και να την διαφημίσουν από τις εκπομπές τους.

Αυτή την ευκαιρία η μουσική μας δεν την είχε τα προηγούμενα χρόνια και θέση προβολής στην τηλεόραση έπαιρνε σχεδόν μόνο στις εθνικές επετείους.

Και ίσως η Κρητική μουσική να μην είχε σήμερα την άνοδο που έχει αν δεν υπήρχαν τα τοπικά κανάλια, τα  οποία με τις παραδοσιακές εκπομπές που κάναμε κι εγώ προσωπικά και ο Γιώργος ο Βιτώρος - καθώς επίσης και άλλοι παρουσιαστές-  έδωσαν την ευκαιρία σε παλιούς  και νέους καλλιτέχνες, ακόμα και σε μικρά παιδιά, να ακουστούν και να τους γνωρίσει ο κόσμος και βεβαίως να τους κρίνει.

Το συμπέρασμα μου λοιπόν είναι πως η τηλεόραση  έκανε καλό στην Κρητική μουσική δίνοντας της την ευκαιρία να ακουστεί, να γίνει γνωστή στον κόσμο και ασφαλώς να κριθεί ανάλογα. Και το ακόμα πιο μεγαλύτερο κέρδος είναι πως τα τελευταία χρόνια χιλιάδες παιδιά ακολούθησαν την παράδοση  παραδειγματιζόμενα από άλλα παιδιά που έβλεπαν στην τηλεόραση να χορεύουν τους χορούς  του νησιού μας ή να παίζουν λύρα κι άλλα παραδοσιακά όργανα. Αυτά τα παιδιά ότι θα είναι η συνέχεια και οι  αυριανοί θεματοφύλακες  στα ήθη, τα έθιμα και τις ιερές παραδόσεις της Κρήτης

ΝΙΚΟΣ ΚΥΡΙΑΚΑΚΗΣ 

«δεν έχουν δικαίωμα οι παρουσιαστές να προβάλλουν τις προσωπικές τους προτιμήσεις»

Θεωρώ πως η τηλεόραση, όταν φυσικά  κάνει σωστά και χωρίς υπερβολές την δουλειά της,   συνδράμει θετικά στο έργο που κάνουν όλοι  εκείνοι που  πασχίζουν για την προβολή και την διατήρηση της  Κρητικής Μουσικής παράδοσης.

Τονίζω όμως, σωστά και χωρίς υπερβολές. Δεν  έχουμε κανένα δικαίωμα να κάνομε κατάχρηση κρητικής μουσικής προκειμένου να καλύψομε τα κενά που έχει ένα πρόγραμμα τηλεόρασης η  και ραδιοφώνου ακόμα, γιατί  στο τέλος δημιουργείται τέτοια πληθώρα ακουσμάτων-spacerun:yes">  εκείνοι που ασχολούνται επαγγελματικά με την τηλεόραση να καθορίζουν τη  προβολή σύμφωνα με τα προσωπικά τους συναισθήματα. Είτε συναισθήματα  φιλίας είναι αυτά, είτε εμπάθειας και  προσωπικών διαφορών..  Δεν μπορεί εκείνος που  κρατά την δύναμη της τηλεόρασης στα χέρια του να την χρησιμοποιεί υπέρ κάποιου ούτε επειδή είναι φίλος του,  ούτε επειδή είναι σύντεκνος του, ούτε επειδή τον «πάει» παραπάνω από τους άλλους με αποτέλεσμα να αναιρεί τους υπόλοιπους . Αυτό δεν γίνεται, είναι απαράδεκτο.

Θέλω να προσθέσω ακόμα ότι όλοι όσοι ασχολούνται με εκπομπές και θέματα Κρητικής μουσικής παράδοσης, όχι μόνο στα ηλεκτρονικά ΜΜΕ αλλά κι οπουδήποτε αλλού, επιβάλλεται να είναι άμεσα γνώστες του αντικειμένου. Και ίσως η συγκεκριμένη  να είναι και  η πλέον κατάλληλη στιγμή  για να απαντήσω σε όλους εκείνους που κατά καιρούς έχουν ασχοληθεί μαζί μου κατηγορώντας με ως απαίδευτο και αμόρφωτο.. Ας ακούσουν λοιπόν όλοι αυτοί οι κύριοι  πως καμιά άλλη στήριξη δεν με κρατά στο κανάλι, εκτός από τα  υψηλά νούμερα ακροαματικότητας της εκπομπής μου  και η παιδεία με τη γενική έννοια που έχω αποκτήσει  πάνω στην κρητική μουσική παίζοντας δεκατρία ολόκληρα χρόνια λύρα   Συμφωνώ ότι  για να κρατήσεις μικρόφωνο τηλεόρασης χρειάζεται και μια πιο ειδική μόρφωση που  εγώ δεν την έχω και το παραδέχομαι. Όμως   δεν βγήκα  και ποτέ προς τα έξω να το «παίξω» ούτε λαογράφος, ούτε δημοσιογράφος κι αν βρεθεί κάποιος να ισχυρισθεί κάτι τέτοιο θα  λέει ψέματα.  Εγώ είμαι ένας απλός παρουσιαστής κρητικής μουσικής εκπομπής, η οποία αγγίζει την λαογραφία εντελώς επιδερμικά, όχι σε βάθος...

ΡΙΚΗ ΜΑΤΑΛΙΩΤΑΚΗ

(Πλήρες άρθρο και συνεντεύξεις από τους Γιώργο Βιτώρο, Μπάμπη Γαργανουράκη, Νίκο Κυριακάκη και Μανόλη Δουλγεράκη στο τεύχος νο 70 των ΣΤΙΓΜΩΝ)

 

Αναζητείστε Κρητική μουσική στο Creta Shop

 

Κείμενο και φωτογραφίες από αυτή την σελίδα μπορoύν να αναπαραχθούν κατόπιν συννενόησης με τον εκδότη (niko@stigmes.gr) και με αναφορά στην πηγή ως: "από τις ΣΤΙΓΜΕΣ,  το Κρητικό περιοδικό"  με σύνδεση στο http://stigmes.gr  

[ ΗΟΜΕ ] [ TAYTOTHTA ] [ ΘΕΜΑΤΑ ] [ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ] [ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ] [ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ] [ ΣΥΝΔΡΟΜΗ ] [ EDITORIAL ] [ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ ] [ LINKS ] [ DOWNLOADS ] [ FACEBOOK ] [ ΕΚΔΟΣΕΙΣ MAGAZINE ] [ ΨΗΦΙΑΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ] [ CRETA SHOP ] [ ENGLISH ] [ CRETA SHOP ]

Απορίες - ερωτήσεις webmaster@stigmes.gr - ΣΤΙΓΜΕΣ © 2001-10 All rights reserved