Κρήτες Οινοπαραγωγοί

Μέσα από τις σελίδες και τον δικτυακό τόπο των ΣΤΙΓΜΩΝ ξεκίνησε μια γνωριμία με τους οινοποιούς του νησιού μας με σκοπό να μάθουμε περισσότερα γι’ αυτούς, τη δουλειά που κάνουν, τις δυσκολίες που συναντούν, αλλά και τις χαρές που τους δίνει η ενασχόλησή τους με το υπέροχο αυτό προϊόν που λέγεται κρασί.
Παρ’ όλο που η Κρήτη έχει ιστορία αιώνων στην αμπελοκαλλιέργεια και στην παραγωγή κρασιού, οι σημερινοί οινοπαραγωγοί του νησιού έχουν να αντιμετωπίσουν πολύ διαφορετικά δεδομένα από αυτά που αντιμετώπιζαν οι προηγούμενες γενιές.

Η αλλαγή του κλίματος, η παγκοσμιοποίηση, η βελτίωση της ποιότητας των κρασιών ανά τον κόσμο, οι φθηνές τιμές με τις οποίες διατίθενται τα κρασιά του Νέου Κόσμου, η συνεχόμενη αύξηση των αναγκών του τουρισμού στο νησί, η εγκατάλειψη της αγροτικής ζωής είναι μερικές από τις προκλήσεις που έχουν να αντιμετωπίσουν. Από την άλλη, η συνεχής βελτίωση της οινικής παιδείας του καταναλωτικού κοινού, οι ανοιχτές αγορές, η βελτίωση των ποικιλιών, η διεύρυνση της γνώσης και των επιστημονικών δεδομένων, η πρόοδος της τεχνολογίας και πολλά άλλα ακόμη είναι οι σύμμαχοί τους στο όμορφο ταξίδι δημιουργίας που κάνουν κάθε χρόνο.

Πολλά είναι τα θέματα που απασχολούν τους οινοπαραγωγούς της Κρήτης, όπως και τους υπόλοιπους παραγωγούς του νησιού, με πιο πρόσφατο ίσως την οικονομική κρίση, εισαγόμενη και ελληνική, που «κρέμεται πάνω από τα κεφάλια μας» τους τελευταίους μήνες. Η παραγωγή του κρασιού και η αμπελοκαλλιέργεια είναι ίσως από τα πρώτα κομμάτια του γεωργικού τομέα που μπορεί να θίξει η κρίση, αφού το κρασί - και αναφέρομαι βασικά στο εμφιαλωμένο κρασί - θεωρείται "ελιτίστικο" προϊόν. Ως τέτοιο, έχει την «τύχη» να είναι και από τα πρώτα που δέχεται περικοπές από τον οικογενειακό προϋπολογισμό. Υπάρχει βέβαια πάντα και η πλευρά των αισιόδοξων, που πιστεύουν πως η καλή παρέα και το καλό κρασί είναι αυτά που μπορούν να μας βοηθήσουν να αντέξουμε σε μια σχετικά δύσκολη οικονομική περίοδο και άρα η παραγωγή κρασιού δεν έχει και πολλά να φοβηθεί από την κρίση.

Η αλήθεια είναι πως είτε βρισκόμαστε σε «δύσκολους» οικονομικά καιρούς είτε όχι, η επιτυχία ενός οινοπαραγωγού στηρίζεται σε δυο - τρία βασικά σημεία, όπως άλλωστε και όλων των επαγγελματιών. Αγάπη και ενδιαφέρον γι’ αυτό που κάνουν, ποιότητα στη δουλειά τους, συνέχεια και συνέπεια. Σ’ αυτό το συμπέρασμα καταλήξαμε τουλάχιστον, μέσα από τις κουβέντες δεκαπέντε οινοπαραγωγών της Κρήτης, που είχαμε την τύχη να γνωρίσουμε στη διάρκεια του αφιερώματός μας στο Κρητικό κρασί. Φυσικά, υπάρχουν και άλλοι οινοπαραγωγοί και άλλα οινοποιεία που δεν καταφέραμε να γνωρίσουμε και να επισκεφτούμε. Προσπαθήσαμε όμως να παρουσιάσουμε μια αντιπροσωπευτική εικόνα του Κρητικού οινικού χώρου γνωρίζοντας σχεδόν τους μισούς από τους Κρήτες οινοπαραγωγούς. Εκείνοι μας ενημέρωσαν για πολλά καίρια θέματα που τους απασχολούν.

Ένα από τα κυριότερα ήταν η σημασία της «δυνάμεως εν τη ενώσει». Η συλλογική αντιμετώπιση ενός μεγάλου μέρους θεμάτων που απασχολούν τον κλάδο φαίνεται να είναι ο μόνος αποτελεσματικός τρόπος επίλυσης προβλημάτων αλλά και αξιοποίησης των δυνατοτήτων του χώρου. Οι Δρόμοι του Κρασιού που αναπτύχθηκαν στο νησί, με αρχή αυτούς του Ηρακλείου και με πιο πρόσφατους αυτούς της Δυτικής Κρήτης (Χανίων και Ρεθύμνου) δείχνουν το δρόμο για τη συνεργασία όλων των οινοπαραγωγών σε βασικά θέματα. Ελπίζουμε σύντομα αυτή η συνεργασία να αναφέρεται σ’ όλη την Κρήτη γιατί μόνο έτσι θα έχει νόημα όλη η δουλειά και η προσπάθεια που έχει γίνει και στις δύο πλευρές του νησιού.
Η βιολογική καλλιέργεια είναι επίσης ένα θέμα με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον οινικό κλάδο στην Κρήτη. Όλο και περισσότεροι παραγωγοί «μπαίνουν» στη βιολογική γεωργία επειδή συνειδητοποιούν ότι ο σεβασμός στο περιβάλλον, στο προϊόν, αλλά και στον άνθρωπο είναι πολύ σημαντικά. Ακόμη και αν χρειάζεται, πολλές φορές να συμβιβαστούν με την ποσότητα της παραγωγής τους.

Υπάρχουν και πολλοί παραγωγοί που χωρίς να έχουν πιστοποιηθεί για βιολογική καλλιέργεια, σέβονται τον άνθρωπο και το περιβάλλον, ακολουθώντας την ολοκληρωμένη γεωργία. Η ολοκληρωμένη γεωργία αποτελεί μια ολιστική προσέγγιση της συμβατικής γεωργίας, που ενσωματώνει ηπιότερες καλλιεργητικές πρακτικές, λαμβάνοντας υπόψη τα περιβαλλοντικά δεδομένα κάθε περιοχής. Ουσιαστικά πρόκειται για το πλέον σύγχρονο σύστημα παραγωγής και διοίκησης μιας γεωργικής εκμετάλλευσης, το οποίο με ταυτόχρονη δράση σε όλα τα βασικά στοιχεία της καλλιέργειας επιδιώκει την ολική ποιότητα, δηλαδή τη μεγιστοποίηση τόσο της ποιότητας των παραγόμενων προϊόντων όσο και του περιβάλλοντος. Η ολοκληρωμένη γεωργία συνιστά ιδιαίτερη και απόλυτα ελεγχόμενη μέθοδο παραγωγής με βάση συγκεκριμένους κανόνες, πρωτόκολλα, μεθόδους και τεχνικές, που πιστοποιούνται από τις αρμόδιες αρχές. Ο παραγωγός έχει απαραίτητα ένα σύμβουλο γεωπόνο που, σαν «γιατρός» της καλλιέργειας, «συνταγογραφεί» τις καλλιεργητικές φροντίδες που πρέπει να ακολουθεί πιστά ο παραγωγός για να μπορέσει να πιστοποιηθεί σύμφωνα με τα πρότυπα της ολοκληρωμένης γεωργίας.
Εκτός από την ολοκληρωμένη και τη βιολογική γεωργία, που αφορούν κυρίως το αμπέλι, οι οινοποιοί ακολουθούν πολλές φορές και άλλα πρότυπα που έχουν να κάνουν περισσότερο με τις διαδικασίες παραγωγής μέσα στο οινοποιείο. Τέτοια είναι το σύστημα διαχείρισης της ασφάλειας των τροφίμων σύμφωνα με το πρότυπο ISO 22000 (HACCP), τα συστήματα σύμφωνα με τα πρότυπα της σειράς ISO 9000 που αφορούν στη διασφάλιση και στη διαχείριση της ποιότητας, κ.ά. Όλα αυτά τα πρότυπα, εκτός από το ότι βοηθούν τον παραγωγό με την οργανωμένη δομή τους στη σωστή οργάνωση της παραγωγικής διαδικασίας, του εξασφαλίζουν και ένα «χαρτί» για τις αγορές της Ελλάδας και του εξωτερικού.

Αυτό είναι πολύ σημαντικό, καθώς η παγκοσμιοποίηση «έχει χτυπήσει την πόρτα» και του οινικού κλάδου. Οι οινοπαραγωγοί έχουν να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις μιας παγκόσμιας αγοράς και να ανταγωνιστούν «μεγάλα» κρασιά, κυρίως από τις οινοπαραγωγές περιοχές της Ευρώπης, ιδιαίτερα της Γαλλίας, αλλά και κρασιά με εξαιρετική σχέση ποιότητας - τιμής, όπως πολλά του Νέου Κόσμου (Αυστραλία, Χιλή, Αργεντινή, Νέα Ζηλανδία, Νότιος Αφρική, Καλιφόρνια, κλπ). Σ’ αυτές τις περιοχές, είτε λόγω των μεγάλων εκμεταλλεύσεων, είτε λόγω της χρήσης μηχανών τρύγου, είτε λόγω του φθηνού εργατικού δυναμικού, είτε άλλων παραγόντων, το κόστος παραγωγής και φυσικά διάθεσης του κρασιού είναι πολύ χαμηλό. Σαν αποτέλεσμα, τα κρασιά αυτά έχουν «κερδίσει» τις διεθνείς αγορές, αλλά και τη δική μας και θεωρούνται επικίνδυνοι ανταγωνιστές για την πορεία του Ελληνικού και κατ’ επέκταση του Κρητικού κρασιού.

Μια λύση σ’ αυτό είναι να μπορέσει το Κρητικό κρασί να αξιοποιήσει στο έπακρον τις ιδιαιτερότητες του κλίματος της Κρήτης, αλλά και των ποικιλιών του νησιού. Οι μεγάλες ποσότητες και οι χαμηλές τιμές είναι σίγουρο πως δε μπορούν να επιτευχθούν με τα δεδομένα της αμπελοκαλλιέργειας στην Κρήτη. Ο μικρός κλήρος και τα επικλινή εδάφη είναι χαρακτηριστικά των αμπελώνων του νησιού που δε μπορούν να αλλάξουν. Αν όμως δοθεί το βάρος της παραγωγής στις ιδιαιτερότητες του "terroir" και των ποικιλιών του νησιού, τότε το Κρητικό κρασί θα μπορέσει να είναι ένα ανταγωνιστικό προϊόν και να έχει μια θέση στην ελληνική και ξένη αγορά.

Έτσι θα έχει νόημα και η ύπαρξη των μικρών οινοποιείων, που έχουν τη δυνατότητα να εκφράσουν το χαρακτήρα της περιοχής, της ποικιλίας, αλλά και της προσωπικότητας του οινοποιού ή του οινολόγου που έχει αναλάβει τη δημιουργία και τη φροντίδα του κρασιού. Γιατί ας μη ξεχνάμε πως η παραγωγή του κρασιού, εκτός από μια παραγωγική διαδικασία, είναι και μια τέχνη και το κρασί, εκτός όλων των άλλων, αντικατοπτρίζει και την προσωπικότητα του δημιουργού του.

Κείμενο και φωτογραφίες από αυτή την σελίδα μπορούν να αναπαραχθούν κατόπιν έγγραφης άδειας του εκδότη (niko@stigmes.gr) και με αναφορά στην πηγή ως: "από τις ΣΤΙΓΜΕΣ, το Κρητικό περιοδικό" με σύνδεση στο www.stigmes.gr και αναφορά στον συντάκτη και φωτογράφο