Ας γυρίσουμε τον χρόνο οκτώ περίπου χρόνια πίσω. Την ημέρα που κάποιος επιχειρηματίας, απογοητευμένος από την επένδυση του στην εκτροφή ενός εισαγόμενου από την Αμερική βουβαλο-βάτραχου (bullfrog), ξεφορτώνεται τα συμπαθή αμφίβια στη λίμνη της Αγιάς,  λίγα χιλιόμετρα έξω από τα Χανιά.

Τα βατράχια αντί να βρεθούν σε κάποιο πιάτο, για το οποίο προορίζονταν αρχικά, επιστρέφουν στο φυσικό τους χώρο. «Φυσικός» βέβαια τρόπος του λέγειν, αφού οι βιότοποι της Ελλάδας διαφέρουν από αυτούς της Αμερικής!

Ο Αμερικάνος...εισβολέας αρχίζει να αναπτύσσεται γρήγορα και να πολλαπλασιάζεται σε βάρος των υπόλοιπων υδρόβιων. Όντας πιο επιθετικός δεν διστάζει να επιτεθεί στα ντόπια βατράχια, μειώνοντας σημαντικά τον αριθμό τους, αλλά ακόμα και σε σπουργίτια !  Σε σύγκριση με τον “δικό μας”, τον Κρητικό βάτραχο, είναι τουλάχιστον μιάμιση φορά μεγαλύτερος, ζυγίζει περίπου 200 γραμμάρια έναντι 50 του ντόπιου!
Οι επιστήμονες παρακολουθούν την εξέλιξη μη μπορώντας αρχικά να αντιδράσουν. Το πρόβλημα τίθεται σε συνεδρίαση του Νομαρχιακού Συμβουλίου Χανίων τον Σεπτέμβρη του 2001 από τον βοηθό νομάρχη κ. Αγοραστάκη, ο οποίος σημειώνει πως το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχει ο ανάλογος οργανισμός εντός της λίμνης που θα ανακόψει τη γρήγορη εξάπλωση του βουβαλοβάτραχου.

Ως προς τους τρόπους αντιμετώπισης του εισαγόμενου αυτού αμφίβιου, ο κ. Δρετάκης δηλώνει απαισιόδοξος καθώς όπως χαρακτηριστικά αναφέρει σε δήλωση του στα “Χανιώτικα Νέα”: “Χρειάζεται ένα πρόγραμμα προστασίας που θα διαρκέσει και θα κοστίσει. Αλλά, αξίζει τον κόπο να γίνει
γιατί δεν ξέρουμε τι συνέπειες θα έχει στο μέλλον”. Ο bullfrog συνεχίζει τις “επιθέσεις” του και μέχρι στιγμής δεν έχει αποφασιστεί κάποιο μέτρο αντιμετώπισης. Ωστόσο μαζί με τις άλλες και
σημαντικότερες απειλές - καταπατήσεις, υπεράντληση κλπ.-  συντελεί στην εξαφάνιση του βιοτόπου της τεχνητής λίμνης της Αγιάς.
 

Η δεύτερη ...Αμερικανική εισβολή στη λίμνη της Αγιάς δεν έχει τη μορφή κάποιου αμφίβιου, αλλά εκείνη της ...εισαγόμενης χλωρίδας. Δημιουργός του “κακού” δεν είναι αυτή τη φορά η Βόρεια Αμερική, όπως στον βουβαλοβάτραχο, αλλά κάποια χώρα της Νότιας Αμερικής, στην οποία το ζιζάνιο
χρησιμοποιείται επιτυχώς για την εκτροφή των   ζώων. Άγνωστο το  πως και το  γιατί, ο σπόρος του ζιζάνιου βρέθηκε στην, ταλαιπωρημένη έτσι και αλλιώς, λίμνη της Αγιάς. Εκεί βρίσκει πρόσφορο
“έδαφος” ανάπτυξης σε βάρος της φυσικής χλωρίδας της λίμνης, η οποία μη μπορώντας να τα ...βάλει με τον νέο και σαφώς άγνωστο μέχρι εκείνης τη στιγμή “εχθρό”... υποχωρεί, αφήνοντας ελεύθερο χώρο στο ζιζάνιο.
Το "Papsalum distichum" -αυτό είναι το επιστημονικό του όνομα-  τους θερινούς μήνες καλύπτει όλη σχεδόν την υδάτινη επιφάνεια της Αγιάς, ειδικά όταν τα νερά υποχωρούν λόγω της υπεράντλησης και των αυξημένων θερμοκρασιών που επικρατούν στην περιοχή, απειλώντας σοβαρά την βιοποικιλότητα της λίμνης. Το θέμα απασχολεί ιδιαίτερα το Mεσογειακό Aγρονομικό Iνστιτούτο Xανίων (MAIX), το οποίο και αναπτύσσει πρόγραμμα για την αντιμετώπιση των ξενόφερτων ειδών που απειλούν τους υγροβιοτόπους. 

Η καλή καρδιά κάποιου ιδιώτη που εκδηλώθηκε με το να αφήσει μερικά από τα αθώα χρυσόψαρα, που μέχρι εκείνη τη στιγμή φιλοξενούσε στη γυάλα ή το ενυδρείο του, στα νερά της λίμνης του Κουρνά. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα να προκληθούν   σοβαρές διαταραχές στο σημαντικό αυτό βιότοπο, ουσιαστικά τη  μοναδική  φυσική  λίμνη  της Κρήτης.. 
Στα νερά της λίμνης τα καταγόμενα από την Κίνα χρυσόψαρα άρχισαν, όπως είναι φυσικό, να πολλαπλασιάζονται. Όντας όμως ξένος οργανισμός, καθόλου συμβατός με την  βιοποικιλότητα της λίμνης (υδρόβια φυτά, άλλα ψάρια, πτηνά κλπ), άρχισαν να προκαλούν σοβαρά προβλήματα. Ένα από αυτά είχε να κάνει με την   μεγάλη ποσότητα φυκιών στο βυθό της λίμνης που άρχισαν να σαπίζουν και να καταλήγουν στην επιφάνεια. Αυτό, σύμφωνα με τους επιστήμονες, πιθανότητα προκλήθηκε λόγω της  δράσης των χρυσόψαρων. 
Με τον εντοπισμό των νέων κατοίκων της λίμνης, επιστήμονες του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Κρήτης σημείωσαν πως “ τα χρυσόψαρα αποτελούν ένα πρόβλημα, γιατί είναι τέτοιος ο κύκλος της ζωής τους που θα αυξήσουν αναγκαστικά τον ευτροφισμό μέσα στη λίμνη. Ο ευτροφισμός έχει ως πρακτικό αποτέλεσμα  τα νερά   να γίνουν λίγο πιο θολά και μπορεί να έχουμε λιγότερη ποικιλότητα
στην πανίδα. Ίσως να εμφανιστούν και θετικά αποτελέσματα με την εμφάνιση νέων ειδών. Πάντως, η εισαγωγή ενός ξένου οργανισμού, είναι μία συνολική μεγάλη επέμβαση στο οικοσύστημα του Κουρνά η οποία είναι προφανώς λανθασμένη. Κάποιος, ίσως και με καλή πρόθεση, σκέφτηκε να αφήσει τα ψαράκια να ζήσουν στη λίμνη. Είναι μία λάθος πρακτική, εντελώς αντίστοιχη με το να αφήσουμε το σκυλάκι μας να ζήσει ελεύθερο και αυτό να  γίνεται ένα ταλαίπωρο ζώο, που σέρνεται μέσα στις πόλεις μέχρι να το πατήσει ένα αυτοκίνητο”.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΩΝΣΤΑΣ

Όλο το άρθρο στο τεύχος 64 των ΣΤΙΓΜΩΝ